INSTITUTI I STUDIMEVE ETRUSKE TIRANE: December 2020

Thursday, December 17, 2020

Varri monumental etrusk François

Një lexim dhe kuptim i ri i gjuhës piktografike dhe gjuhës së shkruar

Fig.1. Varri François

Duke studiuar shkrimet ne varrin etrusk te quajtur "Tomba François", gjejmë fjalë të cilat prej 2400 vjetesh, kanë mbrritur deri më sot, ruajtur si "fosile" në gjuhën shqipe.

Do të bëjmë një vizitë në Varrin François. Do të ndjekim me rradhë tablotë e piktuaruara aty, duke filluar nga tabllo e parë, të cilën e hasim, në të majtë, sapo futemi në qelën II, pasi kemi pershkuar koridorin e gjatë të hyrjes.

Tabllo I.

Fig.1.1. Origjinali. Kasandra (CAŠNTRA) dhe ...... .

Fig.1.2. Kopje e interpretuar. Kasandra dhe Ajaksi.

Në këtë tabllo paraqitet dikush, i cili kap per flokësh Kasandrën, vajzën e Priamit dhe Hekubes, fallxhoren, e cila ishte dënuar nga Apolloni që të mos e besonte askush.

Në pikturë lexohet mirë emri i Kasandrës (CAŠNTRA ), ndërsa figurës tjetër,përveç një shkronje A, nuk i dallohet asgjë tjetvr. Nga ajo A, studiuesit kanë menduar, se dhunuesi është Ajaksi (sipas tyre, etrusket e shkruanin emrin AIFAS, megjithese emri i tij gjendet i shkruar edhe AIAS), ai që e perdhunoi Kasandrën tek e kapi në tempullin ku ishte fshehur. Figura duket përdhunues dhe jo vrasës, sepse nuk duket që personi po vret, me thikën që ka krahaqafë.

Kjo skenë e çon ngjarjen në Trojë, ditën e shkatërrimit të saj nga grekët.

Shënim.

1. Vihet re, se ndryshen nga pikturimi i grekeve, figura e luftëtarit që dhunon Kasandrën është nudo, ashtu si më tej, paraqiten eruskēt në aksion lufte.

2. Fjala AIFAS gjendet në një kupë etruske e cila ndodhet në koleksionin e Bibliotekës Nacionale në Paris.

A. Naggiani e ka gjetur emrin e Ajaks Telemonit në formën etruske AIFAS te shprehja " aifastelmunsl"në një varr etrusk te shek, V bc në Bologna.

Emri i Ajaksit është AIAS në një kupë greke.

Tabllo II.

Fig.2.1.Origjinali. Feniksi (ΦVINIS) dhe Nestori (NESTVR).

Fig.2.2. Kopje e interpretuar.Feniksi (ΦVINIS) dhe Nestori (NESTVR).

Në këtës tabllo, (në dy skena), studiuesit kanë lexuar emrin e dy personazhe historikë të Iliadës Feniksi (ΦVINIS) dhe Nestori (NESTVR).

Sias tyre, jo tabllo ilustron pjesën në Iliadë, ku tregohet se si Nestori i mençur, i kërkon Feniksit të ndrhy tek Akili për ti hequr mërinë, që ai të marë pjesë në luftë. Në Iliadë këndohet se kjo ndërhyrje nuk dha rezultat pozitiv.

Tabllo III.

Fig.3.1. Origjinali. CELA:SALθN / ...NICE

Fig.3.2. Kopje e interpretuar. CELA:SALθN / ...NICE

Në këtë tabllo, (me dy skena), studiuesit kanë lexuar mbi portën e pikturuar CELA:SALθN. Ata kanë gjetur nje pjes shkrimi (...NICE) pranë dy figurave në luftim dhe e kanë interpretuar pjesën e shkrimit dhe skenën e dyluftimit si ndeshjen vllavrasëse per fronin mbretëror të Tebës, midis djemve Eteoklit dhe Polinikut, të Mbretit të vdekurtë Tebës Edipit.

Shënim.

Shkrimi mbi portë CELA:SALθN

Këtu gjejmë fjalët:

CELA

SAL

θN

Në fjalorin etimologjik të italishtes, fjalën " cèlla" e gjejnë te etruskishtja CELA, dhe te latinishtja "cèlla". Po ashtu shpjegojnë, se latinët vendit të veçantë ku linin gjëra, siushqime, etj. i thonin "cèlla", fjalë që e gjejnë edhe në gjuhë të tjera. Në shqip kemi qelë-a, dhe qilar-i. Të dyja keto fjalë, duket se në shqip kanë në përbërje lidhësen "që" dhe foljen "lë":

qelë - që lë

qilar - që lë ar (ndoshta që lë prodhime are).

CELA e gjejmë shpesh në shkrimet etruske, me kuptimin që lë të vdekurin në varr, ramtas, a në një vend të caktuar, në një kthinë.

Fjalën SAL e gjejmë edhe në shkrime të tjera etrusk në kuptim të fjalës Zot i Naltë, po ashtu te priftërinjtë e Romës i Salii, ose te emri i zotit BAL.

III.1. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimit CELA:SALθN

Etruske - CELA:SALθN

Etruske hipotetike - CELA : SAL θN

alb.- qela, Zoti, dhënë.

it. cella, Dio, donare.

eng. who leaves God Most High, speaking .

Tabllo IV.

Fig.4.1. Origjinali.

MEARVN, HIAθIAL : PATRVCLES, FAN, AΨLE, ΨARVN, TRVIALS, ........ / AK...... TRVIALS, .........., TRVIALS.

Fig.4.2. Kopje e interpretuar.

MEARVN, HIAθIAL : PATRVCLES, FAN, AΨLE, ΨARVN, TRVIALS, ........ / AK...... TRVIALS, .........., TRVIALS.

Në këtë tablo (me dy skena), personazhi në qendër, me emrin AΨLE, është duke therur një njeri, pranë të cilit gjendet shkrimi TRVIALS. Pranë figurave, piktori Ruspi dhe studiuesit pas tij, kanë gjetur këto shkrime:

MEARVN

HIAθIAL : PATRVCLES

FAN

AΨLE

ΨARVN

TRVIALS

........ / AK......

TRVIALS

AVLESFIPINAS

TRVIALS

Në këtë tabllo,duke plotësuar tregimin piktorik (piktografia) me tregimin me shkrim (epigrafik), studiuesit kanë lexuar e kuptuar hakmarrjen e Akilit për vrasjen e Patroklit, ashtu si kjo hakmarrje këndohet në Iliadë. Në Iliadë këndohet se Akili u hakmorr për vrasjen e Patroklit duke therur 12 robër trojanë. Këtë sakrificë Akili e bëri për të ndihmuar e Patroklin për të kaluar pragun, portat e Hadesit. Në tablo Akili (AΨLE), është duke egzekutuar, vrarë me thikë, therur, një ushtar, rob trojan (TRVIALS). Hakmarrja është në prani të hijes së Patroklit të vdekur (HIAθIAL : PATRVCLES). Pranë është hyjnesha etruske e Fatit në botën e nëndheshme (FAN ), demoni Haron (ΨARV), Agamemnoni (........ / AK......), një personazhi ushtarak me emrin Mearun (MEARVN), të cilin , si edhe nje personazhi tjetër, pranë të cilit studiuesit kanë lexuar e kuptuar se kemi të bëjmë me AULES FIPINAS (Aules Vibinna).

Në skenv janë edhe dy robër në rradhë për tu therur nga Akili.

Në këtë skenë, vëmë re fjalën HIE, pranë emrit të Patroklit në rasën gjinore PATRVCLES. Fjalën HIE e kemi në leksikun e shqipes se sotme " hije".

IV.1. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimit HIAθIAL : PATRVCLES

Etruske - HIAθIAL : PATRVCLES

Etruske hipotetike - HIA θI AL : PATRVCLES

alb.- Hija e tij nalt, e Patroklit

it.- la sua ombra lassù, di Patrocle

eng. - His shadow up there, of Patrokle.

Shënim.

Këtu, gjejmë rastin të themi se, emri i hujneshës FAN, fjalë të cilën diku tjetër, në epigrafinë etruske, e gjejmë edhe FANθ (Vanth), na kujton shprehjen shqip "Vath në vesh", me kuptimin "Fatin tënd mbaje, si mban vathin në vesh".

Po ashtu, emri i demonit ΨARVN, i cili koresopndon me emrin latin Caronte, te grekët Kharon ( ishte ai që merrte e dërgonte të vdekurit në Ereb, në botën e errësirës. Për fenikasit éret, në shqip érrët), na bën të dyshojmë se mos kemi të bëjmë me një emër të formuar nga folja "ha" dhe emri foljor "rrojë-a", jetë-a. Në greqisht kemi ron, megaron. Gjithashtu shmë lumej në Europë, kanë në rënjë të emrit të tyre fjalën ron (Rin,Ren, Ron, Rona, Arno, etj).

Gjej rastin të themi se nuk mendojmë se gjuha etruske nuk e ka zanoren O. Ndoshta tek emrat PATRVCLES dhe TRVIALS , gjejmë të themi se etrusket shkronjën V e lexoni edhe "u" edhe "o".

Te shkrimi i lexuar TRVIALS, themi se edhe ketu mund te supozojmë se kemi të bëjmë me një kompozitë etruske per "rob trojan". Ose, në se shkrimin e lexojmë TRVIAVS, kuptojmë "ushtar trojan".

Bën përshtypje në këtë skenë prania e demonit etrusk ΨARVN pranë grekëve dhe jo Kharoni grek, i cili në ikonografi paraqitet si barkëtari plak i përcjelljes së të vdekurve për në Hades nëpër lumin e Stihisë, për latinët Stix, për grekët Akheron.

Shkrimin, i cili shoqëron skenën, ku një luftëtar ka zënë prej flokësh dhe mban në rraadhë një rob trojan, unë e lexoj AIFASFILPNAS, duke kuptuar se ky personazh mund të jetë Ajaksi në ndihmë të kushëririt të tij Akil.

Tabllo V.

Fig.5.1. Origjinali.

Fig.5.2. Kopje e interpretuar

Në këtv tabllo me pesë episode, studiuesit që nga viti 1857 i zbulimit të varrit, në shkrimet që shoqërojnë figurat, kanë lexuar dhe interpretuar emra të luftëtarëve etruskë, të cilët ndeshen, me luftëtarë të tjerë etruskë, armiq mes tyre . Ndër emrat, ata kanë interpretuar shkrimin MACSTRNA, si emrin e një udhëheqësi ushtarak etrusk, të quajtyr Mastarna, i cili më vonë, studiuesit thonë se bëhet mbret i Romës me emrin Servio Tullio. Studiuesit interpretojnë se Mastarna liron nga litarët (robëria) shokun e tij, etruskun CAILE FIPINAS (Celio Vibenna). Për studiuesit, ky aksion është një fakt historik i përmendur nga perandori Claud dhe i gjetur në vitin 1524 në një pllakë bronxi në Lion.

Sipas studiueseve, në tabllo përveç CAILE FIPINAS dhe MACSTRNA, janë katër çifte luftëtarësh :

1. Episodi II, LARθ VLθES i cili vret LARIS PAPAθNAS nga qyteti FELTNAΨ (nga Volsini);

2. Episodi III, PESNA AREMSNAS nga qyteti SFEAMAΨ (nga Savona) vritet nga RASCE;

3. Episodi IV, Venthi Caules [...] Plsachs (nga qyteti Salpino ose nga Falerii) vritet nga Aule Vipienas (Aulo Vibenna)

4. Episodi V, Marce Camitlnas duke vrarë Cnaeve Tarchunies Rumach (me shmë gjasë, sipas studiuesëve, nga Roma).

V.1. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në tablonë V.

Në tablonë e pikturuar, vënë re se kemi të njëjtin luftëtar, të fortv e të guximshëm, i cili në episodin e parë, mbasi liron nga litarët dikë, bashkë me të liruarin, shkojnë e vrasin katër njerëz të pa armatosur. Në skenën e dytë, vihet re i liruari i veshur me tunikë që vret një të pa armatosur. Në episodin III, IV, V vihet re luftëtari me trup të madh që vret tre të tjerë.

Në shkrimet e kësaj tanlloje, gjejmë fjalë të cilat janë edhe në leksikun e shqipes së sotme:

Tabllo V, Episodi - III.

Fig. 5.3. RASCE

etruske - RASCE

alb. - raske

it. - pugnalare

eng.- to stab

Tabllo V. Episodi - V.a.

Fig. 5.4. MARCE CEMITVNAS

etruske - MARCE CEMITVNAS

etruske hipotetike - MAR CE CE MITVNAS

alb. - mar ke që mitun asht.

it. - bene che venga ucciso.

eng. - good that he is killed.

Tabllo V. Episodi -V.b.

etruske - CNEFE.. / TRΨV.... RVMA..

etruske hipotetike - C NEFE.. / TR ΨV.... / RVMA(C).

alb.- çë neve .. ./ tër gjujm ... / romak.

it. - che noi ... / ucidiamo ... / romani.

eng. - that we kill the romans.

Te shkrimet RASCE, MAR CE CE MITVNAS, CNEFE.. / TRΨV.... RVMA.. , me gjuhën shqipe, na rezulton se nuk kemi të bëjmë me emrat e luftëtarëve Rasce, Marce Camitlnas, Cnaeve Tarchunies Ruma, por me plotësim me shkrim, të asaj që tregohet me gjuhën piktorike.

Po ashtu, krijohet dyshim i arsyeshëm, se luftëtari i fortë dhe i guximshëm, mund të jetë personifikim i AIFAS, një Ajaksi të ri etrusk në luftën 100 vjeçare kundër romakëve. Legjendta kanë prurë se AIFAS ishte kushëri dhe shok armësh i AΨLE ( Akilit ), atij që për të ruajtur nderin u vetësakrifikua. Legjendat kanë prurë edhe se, te vendi ku u vetëvra Ajaksi, doli një lule e kuqe, mbi petalet e të cilës dallohen shkronjat AI. Na duket se, ky AIFAS i ri etrusk, në episodin I, të tablosë V është duke liruar dikë. Mbi kokëne e tij gjejme shkrimin MACSTRNA. A është ky emri i këtij luftëtari në veprim? Për ti dhënë përgjigje kësaj pyetje, intriguar nga pjesa STRNA e shkrimit, tek e cila gjejm shprehjen që në shqip është "të gjithë na", në shkallën sipërore "stër na" (në italisht "stra" ), bëjmë lexim të ri të MACSTRNA, sigurisht me qëllim për të kuptuar shkrimin më mirë :

Fig. 5.5.a. MACSTRNA.

Etruske - MACSTRNA

Etruske hipotetike - M AC STR NA

alb - më hak stër na (në hak për të gjithë ne)

it. - in vendetta per tutti noi

eng - in revenge for all of us.

Kështu, mund të themi se MACSTRNA, ka shumë mundësi të mos jetë emri Macstarna, ashtu si supozohet, por aty të kemi shpjegimin e qëllimit të masakrës të paraqitur në tabllo: hakmarrje kundër armikut romak.

Për hakmarrjen, AIFAS liron nga robëria personazhin e dytë të episodit V-I. Studiuesit mendojnë se ky personazh mund të jetë Celio Vibenna dhe mendojnë se, emri i tij etrusk mund të jetë i shkruar në tabllo në formën CAILEFIPINAS, megjithëse në origjinal shkrimi pranë kësaj figure është i prishur, i padukshëm.

Fig. 5.5.b.

Tek episodi V-II, studiuesit kanë lexuar dhe kuptuar emrin e etruskut LARθ : VLθES (Larth Ulthes), i cili është duke vrarë një etrusk tjetër me emrin Laris Papathnas Velznach (sipas tyre nga qyteti Velzn - Volsinii).

V.2. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - II.

Fig. 5.6.

Në episodin II, duket se kemi në aksion personazhin e episodit I, i cili i liruar nga robëria dhe i veshur me tunikë, është duke vrarë dikë. Këto dy figura shoqrohen me dy shkrime, të cilët i lexojmë:

Etruske - LARθIAVRθES / LARISPARAθANASFELZNAΨ

Etruske hipotetike - LARθIA VθES / LARIS PARAθA NAS SFEL ZNAΨ

alb. - Lartësia urdhes / Lári paratha na s'falim zënak (rob).

It. - L'altezza ordina / Laris prima dice, non perdoniamo ciò che catturiamo (lo schiavo)..

eng. - Height orders / Laris first says, we do not forgive what we capture (the slave).

Edhe në Këtë skenë, rezulton se nuk kemi emrin e luftëtarit dhe të viktimës së tij. Ky shkrim, na jep mundësinë të supozojmë se në Skenën I nuk kemi CAILEFIPINAS, por Etruske - CALARISPINAS

Etruske hipotetike - CA LARIS PI NAS

alb. - ka Lari pi na (këtu Lari prej nesh, këtu një Lar,i shquar, i par, prej nesh)

it - Qui Lari di noi, qui un Lar, un notevole, un primo di noi.

eng. - Here Lari of us, here a Lar, a remarkable, a first, of us.

V.3. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - III.

Fig. 5.7.

Në episodin III, duket se kemi përsëri të njejtin luftëtar, po e quajmë Ajaks etrusk, i cili po i rras, po i ngjesh nga lart shpatën në kraharor viltimës së vet. Themi viktimë sepse edhe ky që po vritet është i pa armatosur. Shpjeguam më parë se RASCE nuk është emri i njeriut me shpatë, por veprimi i tij që i rraska shpatën tjetrit, në lart në kraharor. Mbi atë që po theret, nuk mendojmë se aty është shënuar emri i tij dhe qyteti i origjinës, PESNA AREMSNAS nga SFEAMAΨ, por:

Etruske - PERNASEMLNAΨSFELRVMAΨ

Etruske hipotetike - PER NA A SEMLNAΨ S FEL RVMAΨ

alb. - Për na asht zemëràk. S'fal romak.

it. - È arrabbiato per noi. Non perdona romani.

eng. - He is angry for us. It does not forgive Romans.

V.4. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - IV.

Fig. 5.8.

Në këtë episod, në të majtë ne dallojmë .. FENθIC AV........ . Në të djathtë shkrimi nuk dallohet. Në kopjet, lexojmë se aty kemi INAΨ.

Te pjesa e majtë "venthic" , lexojmë dhe gjejmë fjalën "thikë" e cila ndodhet në leksikun e gjuhës shqipe. Të gjithë shkrimin "venthic", e ndajmë dhe e lexojmë "ven thikë". Nga ky lexim kuptojmë : vendos thikë, ose edhe "vena (shpirti) në thikë".

Etruske - .. FENθIC AV... .

Etruske hipotetike - .. FEN θIC AV.... .

alb. - ... Ven thik ay..., ven (ose shpirti) në thikë ay... .

it - ...mette (opure l'anima nel) il coltello lui... .

Shkrimin djathtas INAΨ, ndoshta mundemi ta përafrojmë me IΨNAC , të cilën e kemi te pasqyra "Herkuli pi sisë", : IΨNAC : HERCLE : Pra INAΨ e përafrojmë me fjalën shqipe inat, idhnak.

Etruske - INAΨ

Etruske hipotetike - INAΨ

alb. - inat, inati

it. - ira, rabbia.

eng. - ire, anger.

V.5. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - V.

Fig. 5.9.

Në ketë episod, gjejmë fjalët e më pshtëme, të cilat shoqërojnë njeriu që po vret :

MAR - (mar, mbar)

CE - (ke)

MITVN - (mitun, mytun)

AS - (ash, asht)

Me keto fjalë, shkrimi nuk na rezulton se është emër personi, ashtu si interpretohet deri më sot "MARCE CAMILNAS", por një urim për atë që po vret armikun e tij.

Kështu kemi:

Etruskët - MARCE CEMITVNAS

Gjuhë etruske hipotetike - MAR CE CE MITVN AS

alb. - Mar ke që mitun asht (mbar ke që i mbytun të jetë).

it. -

eng. -

Pranë atij qe po vritet kemi

Etruske

CNEFE ..

TRΨV ...

RVMA...

Edhe pse këtu, kemi shkrim të pjeshsëm në tre rradhë, nuk na duket se kemi të bëjmë me emër personi Cnaeve Tarchunies - Rumac; por kemi të bëjmë me shprehjen e një kërkese për luftëtarin që vret armikun e tij.

Etruske hipotetike:

C NEFE ..

TR ΨVIM ...

RVMAC...

Shqip :

Çë neve ...

tër gjuim...

romak..

Tabllo VI.

Fig. 6.1. Origjinale. FELSATIES, ARNSA.

Fig. 6.2. Kopje e interpretuar. FELSATIES, ARNSA.

Kjo tabllo ka vetëm një skenë me dy personazhe. Kemi në këmbë një burr të ri, me shikim të përqëndruar diku. Burri i ri, është i veshur me një rrobë të gjatë dhe në kokë ka një kurorë me gjethe. Mbi kokn e burrit të ri lexojmë .ELS ATIES. Studiuesit te ky shkrim kan gjetur emrin FELSATIES transkriptuar VELSATIES. Kjo fjalë, pranë personazhit me kurorë, i ka çuar studiuesit të hamendësojnë se kemi të bëjmë me pronarin e varrit prej familjes aristokrate etruske VELSATIES .

Pranë burrit të ri me kurorë, kemi një personazh tjetër, nje djal ulur në gjunjë me një zog në dorë, gati pë ta lëshuar, lidhur zogu me një fill në këmë. Edhe djali, duket me vështim të përqëndruar na atë drejtim ku duket se është përqëndruar burri i ri. Pranë djalit studiuesit kanë lexuar ARNSA. Kjo figurë është interpretuar si shërbëtori me emrin Aransa i burrit të ri me emrin FELSATIES.

VI.1. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në tablonë VI.

Te piktura origjinale, lexojmë EL ATIES. Duket mirë, se shkrimi është ndarë me hapsirë në dy pjesë EL dhe ATIES. Duke menduar se shkrimi duhet të ketë patur përpara edhe shkronjën F , shkrimi merr formë FEL ATIES. Pra:

Etruske - .EL ATIES

Etruske hipotetike - FEL ATI ES

alb. - Fal Ati është

it. - Grato, Ati lo è.

eng. - grateful, ATI is.

Shkrimi pranë djalit, ka shumë mundësi të japi emrin e zogut ARASA.

Leximi dhe kuptimi i shkrimit pranë djalit:

Etruske - ARNSA

Etruske hipotetike - ARANSA

alb. - laraska, fëllanxa, thëllëza.

it. - gazza, dial. rom. argaza; pernice.

eng. - magpie; partridge

Kurora në kokë të burrit të ri, veshja plot zbukurime, si edhe vështrimi i tij, na bën të mendojmë se burri mund të jetë një poet, i cili pranë ka një ndihmësin e vet që është duke lëshuar zogun e vet të frymëzimit. Ndoshta zogu është një laraskë ose thëllëzë, fëllanxë. Mbi kokën e poetit kemi të shkruar falenderimin poetik, për zotin e Botës së Nëndheshme ATI -n. Tregimi me sa duket nga gjuha piktorike dhe e shkruar, lidh hakmarrjen e Akilit ndaj trojanëve për vrasjen e Patrokli, me nje hakmarrje të një heroi etrusk ndaj romakëve.

Tabllo VII.

Fig. 7.1. Tabllo VII, origjinali.

Fig. 7.1. Tabllo VII, kopje e interpretuar.

Kjo tabllo, ka mbrritur deri më sot e dëmtuar. Gjithësesi, sudiuesit kanë arritur të supozojnë se aty eshtë një skenë që tregon dikë duke mbajtur një gur mbi supe, dhe nje personazh tjeter perballë tij. Dy personazhe e kzësaj skene janë interpretuar nga studiuesit, me dy personazhe nga mithologjia Szizifi dhe Anifaro, megjithese keta personazhe mithike nuk jane hasur te paraqitur tjeter here bashke.

VII.1. Një interpretim i ri i Tablosë VII.

Sido qe te kene arsyetuar studiuesit, per ti dhënë emrin kësaj skene me shkrim piktorik të dëmtuar, që nga koha e kopjimit dhe interpretimit të tablove piktorike nga piktori Carlo Ruspi në vitin 1867, prania e kësaj tabloje në krah të tabloosë ku paraqitet Kasandra dhe Ajaksi, na bën të dyshojmë se mos këtu kemi përsëri Ajaksin duke qëlluar me gur Hektorin e plagosur, ashtu si ky episod këndohet në Iliadë.

Një interpretim i ri i tregimit piktorik në Varrin François.

Jemi në kohën e luftës së gjatë dhe të ashpër mes etruskëve dhe romakëve.

Dikush, në Vulçi, ndërton një varr monumental, madhështor, me shtatë kthina (qela varrimi), simetrike përkundrejt aksit të koridorit të hyrjes.

Në mes të shtatë kthinave, janë dy salla njëra pas tjetrës me mure simetrikisht të pikturuar.

Nga njera anë, nga e majta, duke u futur nga koridori, janë pikturuar tabllo me ilustrime nga episodi i hakmarrjes së Akilit (etruskët e shkruajnë - AΨLE), për vrasjen e Patroklit (PATRVCLE), ku në Iliadë tregohet se kjo hakmarrje u bë me vrasjen e 12 robërve trojanë (TRVIALS) nga vetë Akili, në praninë e dy personazheve të mithologjisë etruske FAN dhe ΨARV, si edhe të MEARVN, e me ndihmë të Agamemnonit dhe AIFAS -Ajaksit.

Në murin përkrshi , tregohet një hakmarrje tjetër.

Tregohet një luftëtar i fotë, i cili pasi liron nga robëria një bashkëluftëtar të tij, vret me thikë tre persona të pa armatosur. Këto vrasje, nga shkrimi pranë luftëtarit, kuptojmë se bëhen për hakmarrje (MACSTRNA - më hak për tër na).

Pas lirimit, personi i liruar paraqitet te vret deikë të pa armatosur; por ai, ndryshe nga bashkëluftëtari i tij, është i veshur me tunikë të shkurtër. Nga shkrimi pranë persont tëi liruar, kuptojmë misionin e therjes : "na s'falim zënak (rob)" - (NA S FEL ZNAΨ). Bashkëluftëtari i tij, misionin e mosfaljes, e zbaton duke i rrasur (RASCE) , ngjeshur thiken në gjoks kundërshtarit, gjithmonë si viktimat e tjera, i pa armatosur. Lexojmë se luftëtari ka me vete urimin e atyre për të cilët hakmerret:"mbarë ke që myt, vret për ne" - (MARCE CEMITVNAS). Në skenën e fundit të hakmarrjes, pranë atij që po vritet, ka mbrritur deri më sot, shkrimi në tre rreshta:

CNEFE..

TRΨV....

RVMA .....

leximi ynë :

çë neve ...

tër gju...

ruma...

Tek ky shkrim kuptojmë se kundërshatrët janë romakët, rrjedhimisht hakmarrasi, luftëtari, është një luftëtar etrusk.

Nga simetria e tregimit piktorik, si edhe nga shoqerimi i tregimit piktorik me tregim me shkrim, na kujton se hakmarrja e luftëtarit etrusk, ndaj romakëve, eshtë si ajo e Akili ndaj robërve trojanë. Këtu, na krijohet dyshim i arsyeshëm, se Varri Monumental është ngritur nga ata që vehten e konsiderojnë pasardhës të mirmidonëve të Akilit ose pasardhës të Ajaksit, dhe që janë në luftë shkatërruese, si ajo e Trojës, me romakët, të cilët vehten e mbajnë si pasardhës të Ene Trojanit.

Me dy fjalë, mesazhi i etruskëve duket se është:

"Ashtu si ia u bëmë në trojë,

ashtu po ia u bëjmë edhe tani".

Saktësisht ashtu si sot, dëgjon "hakmarrje" ndaj kundërshtarëve në stadiumet e Romës, kur ndeshet në lojën e futbollit skuadra Lazios me skuadrën e Romës.

***

Thursday, December 10, 2020

Një interpretim i ri i tregimit piktorik në Varrin Etrusk François

Una nuova interpretazione del racconto pittorico nella Tomba Etrusca di Francesco

A new interpretation of the pictorial tale in the Etruscan Tomb of Francesco

Fig.1. Pikturat në Varrin etrusk François. Lart, origjinale. Poshtë, copje të piktorit Ruspi në vitin 1867.

it. Dipinti sulla tomba etrusca di François. Su, originale. Sotto, opere del pittore Ruspi del 1867.

engl. Paintings on the Etruscan tomb of François. Above, original. Below, works by the painter Ruspi from 1867.

Duke studiuar shkrimet ne varrin etrusk te quajtur "Tomba François", gjejmë fjalë të cilat prej 2400 vjetesh, kanë mbrritur deri më sot, ruajtur si "fosile" në gjuhën shqipe. Do të bëjmë një vizitë në Varrin François. Do të ndjekim me rradhë tablotë e piktuaruara aty, duke filluar nga tabllo e parë, të cilën e hasim, në të majtë, sapo futemi në qelën II, pasi kemi pershkuar koridorin e gjatë të hyrjes.

Tabllo I.

Në këtë tabllo paraqitet dikush, i cili kap per flokësh Kasandrën, vajzën e Priamit dhe Hekubes, fallxhoren, e cila ishte dënuar nga Apolloni që të mos e besonte askush. Në pikturë lexohet mirë emri i Kasandrës (CAŠNTRA ), ndërsa figurës tjetër,përveç një shkronje A, nuk i dallohet asgjë tjetvr. Nga ajo A, studiuesit kanë menduar, se dhunuesi është Ajaksi (sipas tyre, etrusket e shkruanin emrin AIFAS, megjithese emri i tij gjendet i shkruar edhe AIAS), ai që e perdhunoi Kasandrën tek e kapi në tempullin ku ishte fshehur. Figura duket përdhunues dhe jo vrasës, sepse nuk duket që personi po vret, me thikën që ka krahaqafë. Kjo skenë e çon ngjarjen në Trojë, ditën e shkatërrimit të saj nga grekët.

Shënim.

1. Vihet re, se ndryshen nga pikturimi i grekeve, figura e luftëtarit që dhunon Kasandrën është nudo, ashtu si më tej, paraqiten eruskēt në aksion lufte.
2. Fjala AIFAS gjendet në një kupë etruske e cila ndodhet në koleksionin e Bibliotekës Nacionale në Paris. A. Naggiani e ka gjetur emrin e Ajaks Telemonit në formën etruske AIFAS te shprehja " aifastelmunsl"në një varr etrusk te shek, V bc në Bologna. Emri i Ajaksit eshte AIAS në një kupë greke.

Italiano

Studiando gli scritti nella tomba etrusca chiamata "Tomba François", troviamo parole che da 2400 anni sono arrivate ad oggi, conservate come "fossili" in lingua albanese. Faremo una visita alla Tomba di François. Seguiremo i dipinti ivi dipinti, a cominciare dal primo dipinto, che incontriamo, sulla sinistra, non appena entriamo nella cella II, dopo aver attraversato il lungo corridoio d'ingresso.

Pittura I.

Questo dipinto mostra qualcuno che afferra Cassandra, la figlia di Priamo e Hekuba, l'indovina, che fu condannato da Apollo per non essere creduto da nessuno. Nel dipinto si legge chiaramente il nome di Cassandra (CAŠNTRA), mentre l'altra figura, ad eccezione di una lettera A, non si distingue per altro. Da quella A gli studiosi pensarono che il personaggio fosse Aiace (secondo loro gli Etruschi scrissero il nome AIFAS), colui che violentò Cassandra, catturandola nel tempio dove si era nascosta. L'uomo, sembra uno stupratore e non un assassino, perché non sembra che stia uccidendo con il coltello che ha. Questa scena riporta l'evento a Troia, il giorno della sua distruzione da parte dei Greci.

Nota.

1. Notiamo che, a differenza dei caratteri greci, la figura del guerriero che stupra Cassandra è nuda, così come gli Eruschi appaiono in azione bellica, nell'altra parete della tomba.
2. La parola AIFAS si trova in una coppa etrusca che si trova nella collezione della Biblioteca Nazionale di Parigi. A. Naggiani ha trovato il nome di Ajax Telemon nella forma etrusca AIFAS nell'espressione "aifastelmunsl" in una tomba etrusca del V secolo aC a Bologna. Il nome dell'Ajax è AIAS in una coppa greca.

English

Studying the writings in the Etruscan tomb called "Tomba François", we find words that for 2400 years have come down to today, preserved as "fossils" in the Albanian language. We will pay a visit to the Tomb of François. We will follow the paintings painted there, starting with the first painting, which we meet, on the left, as soon as we enter cell II, after having crossed the long entrance corridor.

Painting I.

This painting shows someone grabbing Cassandra, Priam's daughter and Hekuba, the fortune teller, who was condemned by Apollo for not being believed by anyone. In the painting the name of Cassandra (CAŠNTRA) is clearly read, while the other figure, with the exception of a letter A, is not distinguished by anything else. From that A the scholars thought that the character was Ajax (according to them the Etruscans wrote the name AIFAS), the one who raped Cassandra, capturing her in the temple where she was hiding. The man, he looks like a rapist and not a murderer, because he doesn't look like he's killing with the knife he has. This scene brings the event to Troy, the day of its destruction by the Greeks.

Note.

1. We note that, unlike the Greek characters, the figure of the warrior who rapes Cassandra is naked, just as the Eruschi appear in war action, in the other wall of the tomb.
2. The word AIFAS is found in an Etruscan cup which is in the collection of the National Library of Paris. A. Naggiani found the name of Ajax Telemon in the Etruscan form AIFAS in the expression "aifastelmunsl" in an Etruscan tomb of the 5th century BC in Bologna. Ajax's name is AIAS in a Greek cup.

Fig.1.1. Origjinali. Kasandra (CAŠNTRA) dhe ...... .

Fig.1.2. Kopje e interpretuar. Kasandra dhe Ajaksi

***

Fig.2.1. Origjinali. Feniksi.

Fig.2.2. Kopje e interpretuar. Feniksi.

Fig.2.3. Origjinali. Nestori.

Fig.2.4. Kopje e interpretuar. Nestori.

alb.

Tabllo II.

Në këtë tabllo, (në dy skena), studiuesit kanë lexuar emrin e dy personazhe historikë të Iliadës Feniksi (ΦVINIS) dhe Nestori (NESTVR). Sipas tyre, kjo tabllo ilustron pjesën në Iliadë, ku tregohet se si Nestori i mençur, i kërkon Feniksit të ndërhy tek Akili, për ti hequr mërinë, që ai të marë pjesë në luftë. Në Iliadë këndohet se kjo ndërhyrje nuk dha rezultat pozitiv.

It.

Dipinto II.

In questo dipinto, (in due scene), gli studiosi hanno letto i nomi di due personaggi storici dell'Iliade: Phoenix (ΦVINIS) e Nestor (NESTVR).

Secondo loro, questo dipinto illustra la parte dell'Iliade, che mostra come il saggio Nestore chieda a Fenice di intervenire su Achille per rimuovere la sua rabbia, in modo che possa prendere parte alla guerra. Nell'Iliade si dice che questo intervento non ha dato esito positivo.

eng.

Painting II.

In this painting, (in two scenes), scholars have read the names of two historical characters of the Iliad: Phoenix (ΦVINIS) and Nestor (NESTVR).

According to them, this painting illustrates the part of the Iliad, which shows how the sage Nestor asks Phoenix to intervene in Achilles to remove his anger, so that he can take part in the war. In the Iliad it is said that this intervention did not give a positive result.

***

Fig.3.1. Origjinali. Eteokli dhe Poliniku.

Fig.2.4. Kopje e interpretuar. Eteokli dhe Poliniku.

Tabllo III.

Në këtë tabllo, (me dy skena), studiuesit kanë lexuar mbi portën e pikturuar CELA:SALθN.

Ata kanë gjetur nje pjes shkrimi (...NICE) pranë dy figurave në luftim dhe e kanë interpretuar pjesën e shkrimit dhe skenën e dyluftimit si ndeshjen vllavrasëse per fronin mbretëror të Tebës, midis djemve Eteoklit dhe Polinikut, të Mbretit të vdekurtë Tebës Edipit.

Shënim.

Shkrimi mbi portë CELA:SALθN

Këtu gjejmë fjalët:

CELA

SAL

θN

qelë - që lë

qilar - që lë ar (ndoshta që lë prodhime are).

CELA e gjejmë shpesh në shkrimet etruske, me kuptimin që lë të vdekurin në varr, ramtas, a në një vend të caktuar, në një kthinë.

Fjalën SAL e gjejmë edhe në shkrime të tjera etrusk në kuptim të fjalës Zot i Naltë, po ashtu te priftërinjtë e Romës i Salii, ose te emri i zotit BAL.

Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimit CELA:SALθN

Etruske - CELA:SALθN

Etruske hipotetike - CELA : SAL θN

alb.- qela, Zoti, dhënë.

it. cella, Dio, donare.

eng. who leaves God Most High, speaking .

It.

Dipinto III.

In questo dipinto, (con due scene), i ricercatori hanno letto sul cancello dipinto CELA: SALθN.

Hanno trovato nel dipinto un pezzo di scrittura (... NICE) accanto a due figure in combattimento, e hanno interpretato la parte di scrittura e la scena di battaglia come il combatimento fratricidio per il trono reale di Tebe, tra i figli Eteocle e Polinicio, del defunto re di Tebe, Edipo.

Nota.

Scritta sul cancello CELA: SALθN

Qui troviamo le parole:

CELA

SAL

θN

Nel dizionario etimologico italiano la parola "cella", è come nell'etrusco CELA, e in latino "cella". Spiegano anche che i latini hanno un posto speciale nelle case, dove lasciano cose, cibo, ecc. la chiamavano "cella", parole che si trovano anche in altre lingue. In albanese abbiamo qelë-a, e qilar-i. Entrambe queste parole, sembrano avere in albanese, la congiunzione "che" e il verbo "lasciare":

cela - che lascia

qilar - che lascia proviste per la vita quotidiana.

CELA si trova spesso negli scritti etruschi, nel senso di lasciare i morti nella tomba, "ramtas" (sdraiati), o in un certo luogo, in un'alcova.

La parola SAL, si trova anche in altri scritti etruschi nel senso della parola Dio Alto, così come nei sacerdoti romani di Salii, o nel nome del dio BAL.

Una nuova lettura e comprensione della scrittura CELA: SALθN

Etrusco - CELA: SALθN

Ipotetico etrusco - CELA : SALθN

alb.- qela - Zot, dhën ( Zoti të dhëntë).

it. cela - Dio donare (dio ti benedica).

eng. cell - God, give (God bless you).

eng.

Painting III.

In this painting, (with two scenes), the researchers read on the painted gate CELA: SALθN.

They found in the painting a piece of writing (... NICE) next to two fighting figures, and they interpreted the writing part like, the battle scene as the fratricide combat for the royal throne of Thebes, between the sons Eteocles and Polynicius , of the late king of Thebes, Oedipus.

Note.

Written on the gate - CELA: SALθN.

Here we find the words:

CELA

SAL

θN

In the Italian etymological dictionary the word "cella" is like in the Etruscan CELA, and in Latin "cella". They also explain that Latins have a special place in homes, where they leave things, food, etc. They called it "cell", words that are also found in other languages. In Albanian we have qelë-a, and qilar-i. Both these words seem to have the conjunction "that" and the verb "to leave" in Albanian:

qela - that leaves

qilar - which leaves supplies for daily life.

CELA is often found in Etruscan writings, in the sense of leaving the dead in the tomb, "ramtas" (lying down), or in a certain place, in an alcove.

The word SAL is also found in other Etruscan writings in the sense of the word High God, as well as in the Roman priests of Salii, or in the name of the god BAL.

A new reading and understanding of writing CELA: SALθN

Etruscan - CELA : SALθN

Hypothetical Etruscan - CELA : SALθN

alb.- qela - Zot, dhën (Zoti të dhëntë).

it. cela - Dio donare (dio ti benedica).

eng. cell - God, give (God bless you).

***

Fig.4.1. (Origjinali)

MEARVN, HIAθIAL : PATRVCLES, FAN, AΨLE, ΨARVN, TRVIALS, ........ / AK...... TRVIALS, .........., TRVIALS.

Fig.4.2. (Kopje e interpretuar)

MEARVN, HIAθIAL : PATRVCLES, FAN, AΨLE, ΨARVN, TRVIALS, ........ / AK...... TRVIALS, .........., TRVIALS.

alb.

Tabllo IV.

Në këtë tablo (me dy skena), personazhi në qendër, me emrin AΨLE, është duke vrarë një njeri, pranë të cilit gjendet shkrimi TRVIALS. Pranë figurave, piktori Ruspi në vitin 1867, dhe studiuesit pas tij, kanë gjetur këto shkrime:

MEARVN

HIAθIAL : PATRVCLES

FAN

AΨLE

ΨARVN

TRVIALS

........ / AK......

TRVIALS

AVLESFIPINAS

TRVIALS

Në këtë tabllo,duke plotësuar tregimin piktorik (piktografia) me tregimin me shkrim (epigrafik), studiuesit kanë lexuar e kuptuar hakmarrjen e Akilit për vrasjen e Patroklit, ashtu si kjo hakmarrje këndohet në Iliadë. Në Iliadë këndohet se Akili u hakmorr për vrasjen e Patroklit duke therur 12 robër trojanë. Këtë sakrificë Akili e bëri për të ndihmuar e Patroklin për të kaluar pragun, portat e Hadesit. Në tablo Akili (AΨLE), është duke egzekutuar, vrarë me thikë, therur, një ushtar, rob trojan (TRVIALS). Kjo hakmarrje është në prani të hijes së Patroklit të vdekur (HIAθIAL : PATRVCLES). Gjithashtu, pranë Akilit, është hyjnesha etruske e Fatit në botën e nëndheshme (për etruskët me emrin FAN ), demoni Haron (ΨARV), Agamemnoni (........ / AK......), është një personazhi ushtarak me emrin Mearun (MEARVN), të cilin studjuesit e kenv menduar se shtë Menelau, si edhe nje personazhi tjetër, pranë të cilit studiuesit kanë lexuar e kuptuar se kemi të bëjmë me AULES FIPINAS (Aules Vibinna).

Në skenv janë edhe dy robër në rradhë për tu therur nga Akili. Në këtë skenë, vëmë re fjalën HIE, pranë emrit të Patroklit në rasën gjinore (PATRVCLES). Fjalën HIE e kemi edhe në leksikun e shqipes se sotme " hije".

Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimit HIAθIAL : PATRVCLES

Etruske - HIAθIAL : PATRVCLES

Etruske hipotetike - HIA θI AL : PATRVCLES

alb.- Hija atij nalt, e Patroklit

it.- la sua ombra lassù, di Patrocle

eng. - His shadow up there, of Patrokle.

Shënim.

Këtu, gjejmë rastin të themi se, emri i hujneshës FAN, fjalë të cilën diku tjetër, në epigrafinë etruske, e gjejmë edhe FANθ (Vanth), na kujton shprehjen shqip "Vath, vath në vesh", me kuptimin "Fatin tënd mbaje, si mban vathin në vesh".

Po ashtu, emri i demonit ΨARVN, i cili koresopndon me emrin latin Caronte, për grekët Kharon ( ishte ai që merrte e dërgonte të vdekurit në Ereb, në botën e errësirës. Për fenikasit éret, në shqip érrët), na bën të dyshojmë se mos kemi të bëjmë me një emër të formuar nga folja "ha" dhe emri foljor "rrojë-a", jetë-a. Në greqisht kemi ron, megaron. Gjithashtu shmë lumej në Europë, kanë në rënjë të emrit të tyre fjalën ron (Rin,Ren, Ron, Rona, Arno, etj).

Gjej rastin të themi se nuk mendojmë se gjuha etruske nuk e ka zanoren O. Ndoshta tek emrat PATRVCLES dhe TRVIALS , gjejmë të themi se etrusket shkronjën V e lexoni edhe "u" edhe "o".

Te shkrimi i lexuar TRVIALS, themi se edhe ketu mund te supozojmë se kemi të bëjmë me një kompozitë etruske per "rob trojan". Ose, në se shkrimin e lexojmë TRVIAVS, kuptojmë "ushtar trojan".

Shkrimin, i cili shoqëron skenën, ku një luftëtar ka zënë prej flokësh dhe mban në rradhë për të vrarë një rob trojan, unë e lexoj AIFASFILPNAS, duke kuptuar se ky personazh mund të jetë Ajaksi në ndihmë të kushëririt të tij Akil.

It.

Pittura IV.

In questo dipinto (con due scene), il personaggio al centro, chiamato AΨLE, sta uccidendo un uomo, accanto al quale c'è la parola TRVIALS. Accanto alle figure, il pittore Ruspi nel 1867, e gli studiosi dopo di lui, trovarono i seguenti scritti:

MEARVN

HIAθIAL: PATRVCLES

FAN

AΨLE

ΨARVN

TRVIALS

........ / AK ......

TRVIALAS

AVLESFIPINAS

TRVIALS

n questo dipinto, integrando il linguaggio pittorico (pittografia) con il linguaggio scritto (epigrafico), gli studiosi hanno letto e compreso la vendetta di Achille per l'omicidio di Patroclo, così come questa vendetta viene cantata nell'Iliade. L'Iliade afferma che Achille vendicò l'assassinio di Patroclo massacrando 12 prigionieri troiani. Achille fece questo sacrificio per aiutare Patroclo a varcare la soglia, la porta dell'Ade. Nella foto Achille (AΨLE) sta giustiziando, accoltellando, un soldato, uno schiavo troiano (TRVIALS). Questa vendetta è in presenza dell'ombra del morto Patroclo (HIA: θIAL: PATRVCLES). Inoltre, accanto ad Achille, c'è la dea etrusca del destino negli inferi (per gli Etruschi chiamata FAN), il demone Kharon (ΨARV), Agamennone (........ / AK ......), un personaggio militare di nome Mearun (MEARVN), che gli studiosi ritengono essere Menelao, così come un altro personaggio, con il quale gli studiosi hanno letto e compreso che è AULES FIPINAS (Aules Vibinna).

Ci sono anche due prigionieri sulla scena che verranno massacrati da Achille.

In questa scena, notiamo la parola HIE, accanto al nome di Patroclo, nel caso genitivo (PATRVCLES). Abbiamo la parola HIE, anche nel lessico dell'albanese di oggi - "hije".

Una nuova lettura e comprensione della scrittura HIAθIAL: PATRVCLES

Etrusco - HIAθIAL: PATRVCLES

Ipotetico Etrusco - HIA θI AL: PATRVCLES

alb. - Hija atij nalt, Patroklit.

it. - L'ombra in alto, di Patroclo.

eng. - His shadow up there, of Patrokle.

Nota.

Qui troviamo l'occasione di dire che il nome della dea FAN, parola che altrove, nell'epigrafe etrusca, troviamo anche FANθ (Vanth), ci ricorda l'espressione albanese "Vath", orecchino", che significa " il tuo destino, come indossare l'orecchino. "

Inoltre, il nome del demone ΨARVN, che corrisponde al nome latino Caronte, per i greci Kharon (era lui che riceveva e inviava i morti in Ades, nel mondo delle tenebre (per i fenici éret, in albanese érrët), fa sospettare che abbiamo a che fare con un nome formato dal verbo "ha" e dal nome verbale "ronë-a", vita. In greco abbiamo ron, megaron. Anche molti fiumi in Europa, hanno alla radice del loro nome la parola ron (Rin, Ren, Ron, Rona, Arno, ecc.).

Colgo l'occasione per dire che non pensiamo che la lingua etrusca non abbia la vocale "O". Forse nei nomi PATRVCLES e TRVIALS, troviamo che gli Etruschi leggono la lettera "V" sia "u" che "o".

Nell'scritura letto TRVIALS, diciamo che anche qui possiamo presumere di avere a che fare con una composizione etrusca per "schiavo di Troia". Oppure, se leggiamo la scrita TRVIAVS, intendiamo "soldato di troia".

Impressionante in questa scena è la presenza del demone etrusco ΨARVN presso i greci, e non il greco Caronte, che nell'iconografia è raffigurato come il vecchio barcaiolo che scorta i morti nell'Ade attraverso il fiume Stihia, per i latini Stix, per i greci Akheron.

La sceneggiatura, che accompagna la scena, dove un guerriero viene afferrato per i capelli e si mette in fila per uccidere un prigioniero troiano, io ho letto AIFASFILPNAS, rendendomi conto che questo personaggio potrebbe essere Aiace in aiuto del cugino Achille.

eng.

Painting IV.

In this painting (with two scenes), the character in the center, called AΨLE, is killing a man, next to which is the word TRVIALS. Close to the figures, the painter Ruspi in 1867, and scholars after him, found the following writings:

MEARVN

HIAθIAL: PATRVCLES

FAN

AΨLE

ΨARVN

TRVIALS

........ / AK ......

TRVIALAS

AVLESFIPINAS

TRVIALS

In this painting, by integrating the pictorial language (pictography) with the written language (epigraphic), scholars have read and understood Achilles' revenge for the murder of Patroclus, just as this revenge is sung in the Iliad. The Iliad states that Achilles avenged the murder of Patroclus by slaughtering 12 Trojan prisoners. Achilles made this sacrifice to help Patroclus cross the threshold, the gate of Hades. In the photo Achilles (AΨLE), is executing, stabbing, a soldier, a Trojan slave (TRVIALS). This vengeance is in the presence of the shadow of the dead Patroclus (HIA : θIAL: PATRVCLES). Also, next to Achilles, is the Etruscan goddess of fate in the underworld (for the Etruscans called FAN), the demon Kharon (ΨARV), Agamemnon (........ / AK ......), a military character named Mearun (MEARVN), who scholars think to be Menelaus, as well as another character, with whom scholars have read and understood that he is AULES FIPINAS (Aules Vibinna).

There are also two prisoners in the scene who will be massacred by Achilles.

In this scene, we notice the word HIE, next to the name of Patroclus, in the genitive case (PATRVCLES). We have the word HIE, also in the lexicon of today's Albanian - "hije".

A new reading and understanding of writing HIAθIAL: PATRVCLES

Etruscan - HIAθIAL: PATRVCLES

Hypothetical Etruscan - HIA θI AL: PATRVCLES

alb. - hija atij nalt, Patroklit.

it. - L'ombra in alto, di Patroclo.

eng. - His shadow up there, by Patrokle.

Note.

Here we find the opportunity to say that the name of the goddess FAN, a word that elsewhere, in the Etruscan epigraph, we also find FANθ (Vanth), reminds us of the Albanian expression "Vath", earring ", which means" your destiny, how to wear the earring. "

Furthermore, the name of the demon ΨARVN, which corresponds to the Latin name Charon, for the Greeks Kharon (it was he who received and sent the dead in Hades, in the world of darkness (for the Phoenicians éret, in Albanian érrët), makes us suspect that we to do with a noun formed by the verb "ha" and the verbal noun "ronë-a", life. In Greek we have ron, megaron. Many rivers in Europe also have the word ron (Rin, , Ron, Rona, Arno, etc.).

I take this opportunity to say that we do not think that the Etruscan language does not have the vowel "O". Perhaps in the names PATRVCLES and TRVIALS, we find that the Etruscans read the letter "V" both "u" and "o".

In the writing read TRVIALS, we say that here too we can assume that we are dealing with an Etruscan composition for "slave of Troy". Or, if we read TRVIAVS, we mean "trojan soldier".

Impressive in this scene is the presence of the Etruscan demon ΨARVN among the Greeks, and not the Greek Charon, who in the iconography is depicted as the old boatman who escorts the dead to Hades across the river Stihia, for the Latins Stix, for the Akheron Greeks.

The script, which accompanies the scene, where a warrior is grabbed by the hair and lines up to kill a Trojan prisoner, I have read AIFASFILPNAS, realizing that this character could be Ajax in aid of his cousin Achilles.

***

Fig.5.1. (Origjinali)

Fig.5.2. (Kopje e interpretuar)

Tabllo V.

Sipas studiueseve, në tabllo përveç CAILE FIPINAS dhe MACSTRNA, janë katër çifte luftëtarësh :

1. Episodi II, LARθ VLθES i cili vret LARIS PAPAθNAS nga qyteti FELTNAΨ (nga Volsini);

2. Episodi III, PESNA AREMSNAS nga qyteti SFEAMAΨ (nga Savona) vritet nga RASCE;

3. Episodi IV, Venthi Caules [...] Plsachs (nga qyteti Salpino ose nga Falerii) vritet nga Aule Vipienas (Aulo Vibenna)

4. Episodi V, Marce Camitlnas duke vrarë Cnaeve Tarchunies Rumach (me shmë gjasë, sipas studiuesëve, nga Roma).

V.1. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në tablonë V.

Në shkrimet e kësaj tanlloje, gjejmë fjalë të cilat janë edhe në leksikun e shqipes së sotme:

Tabllo V, Episodi - II.

etruske - RASCE

alb. - raske

it. - pugnalare

eng.- to stab

Tabllo V, Episodi - I.

etruske - MARCE CEMITVNAS

etruske hipotetike - MAR CE CE MITVNAS

alb. - mar ke që mitun asht.

it. - bene che venga ucciso.

eng. - good that he is killed.

Tabllo V, Episodi -V.

etruske - CNEFE.. / TRΨV.... RVMA..

etruske hipotetike - C NEFE.. / TR ΨV.... / RVMA(C).

alb.- çë neve .. ./ tër gjujm ... / romak.

it. - che noi ... / ucidiamo ... / romani.

eng. - that we kill the romans.

Etruske - MACSTRNA

Etruske hipotetike - M AC STR NA

alb - më hak stër na (në hak për të gjithë ne)

it. - in vendetta per tutti noi

eng - in revenge for all of us.

V.2. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - II.

Etruske - LARθIAVRθES / LARISPARAθANASFELZNAΨ

Etruske hipotetike - LARθIA VθES / LARIS PARAθA NAS SFEL ZNAΨ

alb - Lartësia urdhes / Lári paratha na s'falim zënak (rob).

it. - L'altezza ordina / Laris prima dice, non perdoniamo ciò che catturiamo (lo schiavo)..

eng - Height orders / Laris first says, we do not forgive what we capture (the slave).

Edhe në Këtë skenë, rezulton se nuk kemi emrin e luftëtarit dhe të viktimës së tij. Ky shkrim, na jep mundësinë të supozojmë se në Skenën I nuk kemi CAILEFIPINAS, por :

Etruske - CALARISPINAS

Etruske hipotetike - CA LARIS PI NAS

alb. - ka Lari pi na (këtu Lari prej nesh, këtu një Lar,i shquar, i par, prej nesh)

it. - Qui Lari di noi, qui un Lar, un notevole, un primo di noi.

eng - Here Lari of us, here a Lar, a remarkable, a first, of us.

V.3. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - III.

Etruske - PERNASEMLNAΨSFELRVMAΨ

Etruske hipotetike - PER NA A SEMLNAΨ S FEL RVMAΨ

alb. - Për na asht zemëràk. S'fal romak.

it. - È arrabbiato per noi. Non perdona romani.

eng - He is angry for us. It does not forgive Romans.

V.4. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - IV.

Në këtë episod, në të majtë ne dallojmë .. FENθIC AV........ . Në të djathtë shkrimi nuk dallohet. Në kopjet, lexojmë se aty kemi INAΨ.

Etruske - .. FENθIC AV... .

Etruske hipotetike - .. FEN θIC AV.... .

alb. - ... Ven thik ay..., ven (ose shpirti) në thikë ay... .

it - ...mette (opure l'anima nel) il coltello lui... .

Shkrimin djathtas INAΨ, ndoshta mundemi ta përafrojmë me IΨNAC , të cilën e kemi te pasqyra "Herkuli pi sisë", : IΨNAC : HERCLE : Pra INAΨ e përafrojmë me fjalën shqipe inat, idhnak.

Etruske - INAΨ

Etruske hipotetike - INAΨ

alb. - inat, inati

it. - ira, rabbia.

eng. - ire, anger.

V.5. Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në Tabllonë V, episodi - V.

Në ketë episod, gjejmë fjalët e më pshtëme, të cilat shoqërojnë njeriu që po vret :

MAR - (mar, mbar)

CE - (ke)

MITVN - (mitun, mytun)

AS - (ash, asht)

Me keto fjalë, shkrimi nuk na rezulton se është emër personi, ashtu si interpretohet deri më sot "MARCE CAMILNAS", por një urim për atë që po vret armikun e tij.

Kështu kemi:

Etruskët - MARCE CEMITVNAS

Gjuhë etruske hipotetike - MAR CE CE MITVN AS

Shqip - Mar ke që mitun asht (mbar ke që i mbytun të jetë).

Pranë atij qe po vritet kemi

Etruske

CNEFE ..

TRΨV ...

RVMA...

Etruske hipotetike:

C NEFE ..

TR ΨVIM ...

RVMAC...

alb :

Çë neve ...

tër gjuim...

romak..

che noi ...

tutti cacciamo ...

romak ...

eng.

that we ...

we all hunt ...

romak ...

it.

Dipinto V.

In quest dipinto, in cinque episodi, gli studiosi dal 1857 del ritrovamento della tomba, negli scritti che accompagnano le figure, hanno letto e interpretato i nomi di guerrieri etruschi che combattono, con altri guerrieri etruschi, nemici tra loro. Tra i nomi, hanno interpretato la scrittura MACSTRNA, come il nome di un capo militare etrusco, di nome Mastarna, che in seguito, dicono gli studiosi, diventerà il re di Roma chiamato Servio Tullio. Gli studiosi interpretano che Mastarna libera dalla prigionia (schiavitù) il suo amico, l'etrusco CAILE FIPINAS (Celio Vibenna). Per gli studiosi, questa azione è un fatto storico menzionato dall'imperatore Claud e trovato nel 1524 su una targa di bronzo a Lione.

Secondo i ricercatori, nella foto oltre a CAILE FIPINAS e MACSTRNA, ci sono quattro coppie di combattenti:

1. Episodio II, LARθ VLθES che uccide LARIS PAPAθNAS dal comune di FELTNAΨ (da Volsini);

2. Episodio III, PESNA AREMSNAS del comune di SFEAMAΨ (da Savona) viene ucciso da RASCE;

3. Episodio IV, Venthi Caules [...] Plsachs (dal comune di Salpino o da Falerii) viene ucciso da Aule Vipienas (Aulo Vibenna)

Episodio V, Marce Camitlnas che uccide Cnaeve Tarchunies Rumach (molto probabilmente, secondo gli studiosi, da Roma).

V.1. Una nuova lettura e comprensione degli scritti in Pittura V.

Nel quadro dipinto, notiamo che abbiamo lo stesso guerriero, forte e coraggioso, che nel primo episodio, dopo aver liberato qualcuno dalle corde, insieme al liberto, va ad uccidere quattro persone disarmate. Nel secondo episodio, il liberto che indossa una tunica viene visto uccidere un uomo disarmato. Negli episodi III, IV, V si vede il guerriero dal grande corpo che ne uccide altri tre.

Negli scritti di questo tipo troviamo parole che sono anche nel lessico dell'albanese di oggi:

Tabella V, Episodi - II.

Etrusco - RASCE

alb. - raske

it. - pugnalare

eng. - to stab

Tabella V, episodio - I.

Etrusco - MARCE CEMITVNAS

ipotetico etrusco - MAR CE CE MITVNAS

alb. - mar ke që mitun asht.

it. - bene che venga ucciso.

eng. - good that he is killed.

Tabella V, episodio -V.

Etrusco - CNEFE .. / TRΨV .... RVMA ..

Ipotetico etrusco - C NEFE .. / TR .... V .... / RVMA (C)

alb.- çë neve .. ./ të gjujm ... / romak

it. - che noi ... / ucidiamo ... / romani

eng. - that we.../ kill..../ the romans

Negli scritti RASCE, MAR CE CE MITVNAS, CNEFE .. / TRΨV .... RVMA .., in albanese, risulta che non si tratta dei nomi dei combattenti Rasce, Marce Camitlnas, Cnaeve Tarchunies Ruma, ma con la compensazione con la scrittura, di quanto indicato dal linguaggio pittorico.

C'è anche un ragionevole dubbio che il guerriero forte e coraggioso possa essere la personificazione di AIFAS, un giovane Aiace etrusco nella guerra dei 100 anni contro i romani. La leggenda vuole che AIFAS fosse il cugino e compagno d'armi di AΨLE (Achille), colui che si sacrificò per preservare il suo onore. Le leggende narra che nel luogo in cui Aiace si suicidò, apparve un fiore rosso, sui cui petali si possono vedere le lettere AI. Ci sembra che questo nuovo AIFAS etrusco, nell'episodio I, dell'immagine V, stia liberando qualcuno. Sopra la sua testa troviamo la scritta MACSTRNA. È questo il nome di questo combattente in azione? Per rispondere a questa domanda, incuriositi dalla parte STRNA dell'articolo, in cui troviamo l'espressione che in albanese è "tër na", nella scala superiore "stër na" (in italiano "stra"), facciamo un nuovo lettura di MACSTRNA, ovviamente per meglio comprendere lo script:

Etrusco - MACSTRNA

Ipotetico Etrusco - M AC STR NA

alb. - në hakmarrje për të gjithë ne.

it. - in vendetta per tutti noi.

eng. - in revenge for all of us.

Quindi, possiamo dire che MACSTRNA, molto probabilmente potrebbe non essere il nome Macstarna, come ipotizzato, ma lì abbiamo la spiegazione dello scopo del massacro presentato nel dipinto: vendetta contro il nemico romano.

Per vendetta, AIFAS libera dalla prigionia il secondo personaggio dell'episodio V-I. Gli studiosi pensano che questo personaggio possa essere Celio Vibenna e pensano che il suo nome etrusco possa essere scritto sul dipinto nella forma CAILEFIPINAS, sebbene nell'originale la scritta accanto a questa figura sia distrutta, invisibile.

Nell'episodio V-II, i ricercatori hanno letto e compreso il nome dell'etrusco LARθ: VLθES (Larth Ulthes), che sta uccidendo un altro etrusco di nome Laris Papathnas Velznach (secondo loro dalla città di Velzn - Volsinii).

V.2. Una nuova lettura e comprensione degli scritti in pittura V, episodio - II.

Nell'episodio II, sembra che abbiamo in azione il personaggio dell'episodio I, che, liberato dalla prigionia e indossando una tunica, sta uccidendo qualcuno. Queste due figure sono accompagnate da due scritti, che leggiamo:

Etruske - LARθIAVRθES / LARISPARAθANASFELZNAΨ

Etruske hipotetike - LARθIA VθES / LARIS PARAθA NAS SFEL ZNAΨ

alb - Lartësia urdhes / Lári paratha na s'falim zënak (rob).

it. - L'altezza ordina / Laris prima dice, non perdoniamo ciò che catturiamo (lo schiavo).

eng - Ordini di altezza / dice Laris prima, non perdoniamo ciò che catturiamo (lo schiavo).

Anche in questa scena si scopre che non abbiamo il nome del combattente e della sua vittima. Questo articolo ci dà l'opportunità di supporre che nella scena I non abbiamo CAILEFIPINAS, ma :

Etrusco - CALARISPINAS

Ipotetico Etrusco - CA LARIS PI NAS

alb. - ka Lari pi na (qui Lari da noi, qui un Lar, prominente, primo, da noi)

It. - Qui Lari di noi, qui un Lar, un notevole, un primo di noi.

eng. - Qui Lari di noi, qui un Lar, un notevole, un primo di noi.

V.3. Una nuova lettura e comprensione degli scritti in Paiting V, episodio - III.

Nell'episodio III, sembra che abbiamo di nuovo lo stesso guerriero, stiamo chiamando l'Etrusco Aiace, che li sta colpendo, premendo la spada dall'alto nel petto della sua vittima. Diciamo vittima perché anche chi viene ucciso è disarmato. Abbiamo spiegato in precedenza che RASCE non è il nome dell'uomo con la spada, ma la sua azione di colpire un altro nel petto. Su ciò che viene massacrato, non pensiamo che ci sia scritto il suo nome e città di origine, PESNA AREMSNAS di SFEAMAΨ, ma:

Etrusco - PERNASEMLNAΨSFELRVMAΨ

Ipotetico Etrusco - PER NA A SEMLNAΨ S FEL RVMAΨ

alb.- për na a zerak, s'fal romak.

it. - la rabbia è per noi. Non perdonare i romani.

eng - He is angry for us. It does not forgive Romans.

V.4. Una nuova lettura e comprensione degli scritti del dipinto V, episodio - IV.

In questo episodio, a sinistra distinguiamo .. FENθIC AV ......... A destra la scritta è indistinguibile. Nelle copie leggiamo che lì abbiamo INAΨ.

Nella parte sinistra "venthic", leggiamo e troviamo la parola "thik" -coltello, che è nel lessico della lingua albanese.

Tutta la scrittura "venthic", condividiamo e leggiamo "ven thik". Da questa lettura si capisce: metti un coltello, o anche "ven (anima) nel coltello".

Etrusco - .. FENθIC AV ....

Ipotetico etrusco - .. FEN θIC AV .....

alb. - ... Vendos thikë ay ...; ose ... shpirtin në thikë ay .....

it. - ... mette coltello lui; opure l'anima nel coltello lui ....

eng. - ... he puts a knife; or the soul in the knife he ...

Il testo a destra INAΨ, forse possiamo approssimarlo con IΨNAC, che abbiamo nello specchio "Hercules pi sisë",: IΨNAC: HERCLE: Quindi INAΨ lo approssimiamo con la parola albanese inat, idhnak.

Etrusco - INAΨ

Ipotetico Etrusco - INAΨ

alb. - inat, inati

it. - ira, rabbia.

eng. - ira, rabbia.

V.5. Una nuova lettura e comprensione degli scritti del dipinto V, episodio - V.

In questo episodio troviamo le parole, che accompagnano l'uomo che sta uccidendo:

MAR - (mar)

CE - (ke)

MITVN - (mitun)

AS - (ash)

Con queste parole la scritta non risulta essere il nome della persona, come viene interpretato fino ad oggi "MARCE CAMILNAS", ma un augurio per chi sta uccidendo il suo nemico.

Quindi abbiamo:

Etruschi - MARCE CEMITVNAS

Ipotetico Etrusco - MAR CE CE MITVN AS

alb. - mar ke qe mitun asht.

it. - buon per te, che sia strangolato

eng. - good for you, that he is strangled.

Accanto a colui che viene ucciso abbiamo:

Etrusco

CNEFE ...

VIAGGIO ...

RVMA ...

Anche se qui abbiamo una scrittura parziale in tre righe, non ci sembra di avere a che fare con il nome della persona Cnaeve Tarchunies - Rumac; ma abbiamo a che fare con l'espressione di una richiesta per il guerriero che uccide il suo nemico.

Ipotetico Etrusco:

C NEFE ...

TR ΨVIM ...

RVMAC ...

alb.

ç neve ......

tër gjuim ...

romak ...

It.

che noi ...

tutti cacciamo ...

romak ...

eng.

that we ...

we all hunt ...

romak ...

eng.

Paiting V.

In these five-episode paintings, scholars since 1857 of the discovery of the tomb, in the writings accompanying the figures, have read and interpreted the names of Etruscan warriors who fight, with other Etruscan warriors, enemies among themselves. Among the names, they have interpreted the script MACSTRNA, as the name of an Etruscan military leader, named Mastarna, who later, scholars say becomes the king of Rome named Servio Tullio. Scholars interpret that Mastarna frees from captivity (slavery) his friend, the Etruscan CAILE FIPINAS (Celio Vibenna). For scholars, this action is a historical fact mentioned by Emperor Claud and found in 1524 on a bronze plaque in Lyon.

According to researchers, in the picture besides CAILE FIPINAS and MACSTRNA, there are four pairs of fighters:

1. Episode II, LARθ VLθES who kills LARIS PAPAθNAS from the town of FELTNAΨ (from Volsini);

2. Episode III, PESNA AREMSNAS from the town of SFEAMAΨ (from Savona) is killed by RASCE;

3. Episode IV, Venthi Caules [...] Plsachs (from the town of Salpino or from Falerii) is killed by Aule Vipienas (Aulo Vibenna)

Episode V, Marce Camitlnas killing Cnaeve Tarchunies Rumach (most likely, according to scholars, from Rome).

V.1. A new reading and understanding of the writings in Painting V.

In the painted picture, we notice that we have the same warrior, strong and brave, who in the first episode, after freeing someone from the ropes, together with the freedman, go and kill four unarmed people. In the second episode, the freedman wearing a tunic is seen killing an unarmed man. In episodes III, IV, V the warrior with the big body is seen killing three others.

In the writings of this type, we find words which are also in the lexicon of today's Albanian:

Table V, Episodes - II.

Etruscan - RASCE

alb. - raske

it. - pugnalare

eng.- to stab

Table V, Episode - I.

Etruscan - MARCE CEMITVNAS

hypothetical Etruscan - MAR CE CE MITVNAS

alb. - I mar ke që mytun ash.

it. - bene che venga ucciso.

eng. - good that he is killed.

Table V, Episode -V.

Etruscan - CNEFE .. / TRΨV .... RVMA ..

Etruscan hypothetical - C NEFE .. / TR ....V .... / RVMA (C)

alb.- çë neve .. ./ të gjujm ... / romak

it. - che noi ... / ucidiamo ... / romani

eng. - that we.../ kill..../ the romans

In the writings RASCE, MAR CE CE MITVNAS, CNEFE .. / TRΨV .... RVMA .., in Albanian, it turns out that we are not dealing with the names of the fighters Rasce, Marce Camitlnas, Cnaeve Tarchunies Ruma, but with the compensation with writing, of what is indicated by pictorial language.

There is also reasonable doubt that the strong and courageous warrior could be the personification of AIFAS, a young Etruscan Ajax in the 100-year war against the Romans. Legend has it that AIFAS was the cousin and comrade-in-arms of AΨLE (Achilles), the one who sacrificed himself to preserve his honor. Legends have it that at the place where Ajax committed suicide, a red flower appeared, on the petals of which the letters AI can be seen. It seems to us that this new Etruscan AIFAS, in episode I, of picture V is releasing someone. Above his head we find the inscription MACSTRNA. Is this the name of this fighter in action? To answer this question, intrigued by the STRNA part of the article, in which we find the expression that in Albanian is "tër na", in the upper scale "stër na" (in Italian "stra"), we make a new reading of MACSTRNA , of course in order to better understand the script:

Etruscan - MACSTRNA

Hypothetical Etruscan - M AC STR NA

alb. - në hakmarrje për të gjithë ne.

it. - in vendetta per tutti noi.

eng, - in revenge for all of us.

Thus, we can say that MACSTRNA, most likely may not be the name Macstarna, as assumed, but there we have the explanation of the purpose of the massacre presented in the painting: revenge against the Roman enemy.

In revenge, AIFAS frees the second character of episode V-I from imprisonment. Scholars think that this character may be Celio Vibenna and think that his Etruscan name can be written on the painting in the form CAILEFIPINAS, although in the original the writing next to this figure is destroyed, invisible.

In episode V-II, the researchers read and understood the name of the Etruscan LARθ: VLθES (Larth Ulthes), who is killing another Etruscan named Laris Papathnas Velznach (according to them from the city of Velzn - Volsinii).

V.2. A new reading and understanding of the writings in painting V, episode - II.

In episode II, we seem to have in action the character of episode I, who freed from captivity and wearing a tunic, is killing someone. These two figures are accompanied by two writings, which we read:

Etruscan - LARθIAVRθES / LARISPARAθANASFELZNAΨ

Etruscan hypothetical - LARθIA VθES / LARIS PARAθA NAS SFEL ZNAΨ

alb. - The height of the command / Lári paratha na s'falim zënak (slave).

it. - L'altezza ordina / Laris prima dice, non perdoniamo ciò che catturiamo (lo schiavo) ..

eng. - Height orders / Laris first says, we do not forgive what we capture (the slave).

Even in this scene, it turns out that we do not have the name of the fighter and his victim. This article gives us the opportunity to assume that in Scene I we do not have CAILEFIPINAS, but:

Etruscan - CALARISPINAS

Hypothetical Etruscans - CA LARIS PI NAS

alb. - ka Lari pi na (këtu Lari prej nesh, këtu një Lar,i shquar, i par, prej nesh).

It. - Qui Lari di noi, qui un Lar, un notevole, un primo di noi.

eng. - Here Lari of us, here a Lar, a remarkable, a first, of us.

V.3. A new reading and understanding of the writings in Paiting V, episode - III.

In episode III, it seems we have the same warrior again, we are calling the Etruscan Ajax, who is hitting them, pressing the sword from above into the chest of its victim. We say victim because even the one who is being killed is unarmed. We explained earlier that RASCE is not the name of the man with the sword, but his action of slashing another's, up in the chest. On what is being slaughtered, we do not think that there is written his name and city of origin, PESNA AREMSNAS by SFEAMAΨ, but:

Etruscan - PERNASEMLNAΨSFELRVMAΨ

Hypothetical Etruscan - PER NA A SEMLNAΨ S FEL RVMAΨ

alb.- për na a zerak, s'fal romak.

it. - arrabbiato è per noi. Not perdona romani.

eng - He is angry for us. It does not forgive Romans.

V.4. A new reading and understanding of the writings in the paiting V, episode - IV.

In this episode, on the left we distinguish .. FENθIC AV ......... On the right the writing is indistinguishable. In the copies, we read that there we have INAΨ.

In the left part "venthic", we read and find the word "thik " -knife, which is in the lexicon of the Albanian language.

All the writing "venthic", we share and read "ven thik". From this reading we understand: put a knife, or even "ven (soul) in the knife".

Etruscan - .. FENθIC AV ....

Etruscan hypothetical - .. FEN θIC AV .....

alb. - ... Vendos thikë ay ...; ose ...shpirtin në thikë ay .... .

it. - ... mette coltello lui; opure l'anima nel coltello lui ....

eng.-

The text on the right INAΨ, maybe we can approximate it with IΨNAC, which we have in the mirror "Hercules pi sisë", : IΨNAC: HERCLE: So INAΨ we approximate it with the Albanian word inat, idhnak.

Etruscan - INAΨ

Hypothetical Etruscan - INAΨ

alb. - inat, inati

it. - ira, rabbia.

eng. - ire, anger.

V.5. A new reading and understanding of the writings in the paiting V, episode - V.

In this episode, we find the words, which accompany the man who is killing:

MAR - (mar)

CE - (ke)

MITVN - (mitun)

AS - (ash)

With these words, the writing does not turn out to be the person's name, as it is interpreted to date "MARCE CAMILNAS", but a wish for the one who is killing his enemy.

Thus we have:

Etruscans - MARCE CEMITVNAS

Hypothetical Etruscan - MAR CE CE MITVN AS

alb. - mar ke qe mitun asht.

it. - buon per te, che sia strangolato

eng. - good for you, that he is strangled.

Next to the one who is being killed we have:

Etruscan

CNEFE ...

TRAVEL ...

RVMA ...

Although here, we have partial writing in three lines, it does not seem to us that we are dealing with the name of the person Cnaeve Tarchunies - Rumac; but we are dealing with the expression of a demand for the warrior who kills his enemy.

Hypothetical Etruscans:

C NEFE ...

TR ΨVIM ...

RVMAC ...

alb.ç neve ......

tër gjuim...

romak ...

It.

che noi ...

tutti cacciamo ...

romak ...

eng.

that we ...

we all hunt ...

romak ...

Fig. 5.3. a,b. MACSTRNA dhe shkrim i padukshëm në origjinal në Skenën I. Interpretohet si CAILE FIPINAS

Leximi ynë : CA LARIS PI NAS - Këtu Lari prej nesh.

Fig. 5.4. Shrimet në origjinal në Skenën II.

Interpretohet si LAR θVLθES vret LARIS PAPAθNA FELTNAΨ

Leximi ynë : LARθIA VθES / LARIS PARAθA NAS SFEL ZNA

Shqip - Lartësia urdhesë / Lári paratha na s'falim zënak (rob).

Fig. 5.5. Shkrim në origjinal në Skenën III.

RASCE vret PESNA AREMSNAS nga SFEAMAΨ.

Fig. 5.6. Shkrim në origjinal në Skenën IV.

Interpretohet , Venthi Caules [...] Plsachs vritet nga Aule Vipienas

Të dukshme janë ..FENθIC AV..........

Fig.5.7. Shkrim në origjinal në Skenën V.

Interpretohet

Marce Camitlnas duke vrarë Cnaeve Tarchunies Rumach..........

***

Fig.6.1. (Origjinali)

Fig.6.2. (Kopje e interpretuar)

Tabllo VI.

Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimeve në tablonë VI.

Etruske - .EL ATIES

Etruske hipotetike - FEL ATI ES

Shqip - Fal Ati është

Italisht - Grato, Ati lo è.

Anglisht - grateful, ATI is.

Shkrimi pranë djalit, ka shumë mundësi të japi emrin e zogut ARASA.

Leximi dhe kuptimi i shkrimit pranë djalit:

Etruske - ARNSA

Etruske hipotetike - ARANSA

Shqip - laraska, fëllanxa, thëllëza.

Italisht - gazza, dial. rom. argaza; pernice.

Anglisht - magpie; partridge

Tregimi, me sa duket nga gjuha piktorike dhe e shkruar, lidh hakmarrjen e Akilit ndaj trojanëve për vrasjen e Patrokli, me nje hakmarrje të një heroi etrusk ndaj romakëve.

it.

Pittura VI.

Questo dipinto ha solo una scena con due personaggi. Abbiamo un giovane in piedi, con gli occhi fissi da qualche parte. Il giovane indossa una lunga veste e ha una corona di foglie in testa. Sopra la testa del giovane si legge (.) ELS ATIES. Gli studiosi di questa scrittura, hanno trovato il nome FELSATIES trascritto VELSATIES. Questa parola, accanto al personaggio incoronato, ha portato gli studiosi a ipotizzare che si tratti del proprietario della tomba della famiglia aristocratica etrusca VELSATIES.

Accanto al giovane con la corona, abbiamo un altro personaggio, un ragazzo seduto in ginocchio con un uccellino in mano, pronto a lasciarsi andare, legando l'uccello con un filo sulla gamba. Anche il ragazzo sembra essere concentrato sulla direzione in cui il giovane sembra essere concentrato. Vicino al ragazzo i ricercatori leggono ARNSA. Questa figura è interpretata come il servo di nome Aransa del giovane di nome FELSATIES.

Una nuova lettura e comprensione degli scritti in pittura VI.

Nei dipinti originali leggiamo EL ATIES. Sembra positivo che la scrittura sia suddivisa spazialmente in due parti EL e ATIES. Pensando che la scritta dovesse essere stata preceduta dalla lettera F, la scritta assume la forma FEL ATIES. Così:

Etrusco - (.)EL ATIES

Ipotetico Etrusco - FEL ATI ES

alb. - Fal Atu është.

Italiano - Grato, Ati lo è.

Inglese - grateful, ATI is.

La scritta, accanto al ragazzo, è molto probabile che dia il nome dell'uccello ARASA.

Leggere e comprendere la scritta accanto al ragazzo:

Etrusca - ARNSA

Ipotetico etrusco - ARANSA

alb. - laraska, fëllanxa, thëllëza.

Italiano - garza, quadrante. rom. argaza; Pernice.

Inglese - magpie; partridge

La corona sulla testa del giovane, l'abito ornato, così come il suo aspetto, fanno pensare che l'uomo possa essere un poeta, che accanto a lui ha un suo assistente che sta liberando l'uccello dell'ispirazione. Forse l'uccello è un'allodola o una pernice, una flanella. Sulla testa del poeta abbiamo scritto il ringraziamento poetico, per il dio degli Inferi, ATI.

La storia, apparentemente dal linguaggio pittorico e scritto, collega la vendetta di Achille contro i Troiani per l'omicidio di Patroclo, con una vendetta di un eroe etrusco contro i romani.

eng.

Painting VI.

This painting has only one scene with two characters. We have a young man standing, with his eyes focused somewhere. The young man is wearing a long robe and has a crown of leaves on his head. Above the young man's head we read (.)ELS ATIES. Scholars of this writing, have found the name FELSATIES transcribed VELSATIES. This word, next to the crowned character, has led scholars to speculate that we are dealing with the owner of the tomb from the Etruscan aristocratic family VELSATIES.

Next to the young man with the crown, we have another character, a boy sitting on his knees with a bird in his hand, ready to let go, tying the bird with a thread on his leg. The boy, too, seems to be focused on the direction in which the young man seems to be focused. Near the boy the researchers read ARNSA. This figure is interpreted as the servant named Aransa of the young man named FELSATIES.

A new reading and understanding of the writings in painting VI.

In the original paintings, we read EL ATIES. It seems good, that the writing is spatially divided into two parts EL and ATIES. Thinking that the writing must have been preceded by the letter F, the writing takes the form FEL ATIES. So:

Etruscan - .ELATIES

Hypothetical Etruscans - FEL ATI ES

alb. - fal ati është

Italian - Grato, Ati lo è.

English - grateful, ATI is.

The writing, next to the boy, it is very likely to give the name of the bird ARASA.

Reading and understanding the writing next to the boy:

Etruscan - ARNSA

Etruscan hypothetical - ARANSA

alb. - laraska, fëllanxa, thëllëza.

Italian - gauze, dialetto. rom. argaza; Pernice.

English - magpie; partridge

The crown on the young man's head, the ornate dress, as well as his look, make us think that the man may be a poet, who next to him has an assistant of his own who is releasing the bird of inspiration. On the poet's head we have written the poetic thanksgiving, for the god of the Underworld, ATI.

The story, apparently from pictorial and written language, connects Achilles' revenge against the Trojans for the murder of Patroclus, with a revenge of an Etruscan hero against the Romans.

***

Fig.7.1. (Origjinali)

Fig.7.2. (Kopje e interpretuar)

Tabllo VII.

Një interpretim i ri i Tablosë VII.

it.

Pittura VII.

Questo dipinto è arrivato danneggiato fino ad oggi. Tuttavia, gli studiosi sono riusciti a presumere che ci sia una scena che mostra qualcuno che tiene una pietra sopra la spalla e un altro personaggio di fronte a lui. Due personaggi di questa scena sono stati interpretati dagli studiosi, con due personaggi della mitologia Szizifi e Anifaro, sebbene questi personaggi mitici non siano stati incontrati insieme prima.

Una nuova interpretazione della tabella VII.

Qualunque sia il ragionamento degli studiosi, per dare il nome a questa scena, con scrittura pittorica danneggiata, sin dai tempi della copia e interpretazione dei dipinti pittorici del pittore Carlo Ruspi nel 1867, la presenza di questo dipinto accanto al dipinto raffigurante Cassandra e Aiace, ci fa sospettare che qui abbiamo Aiace di nuovo a lapidare Ettore ferito, proprio come questo episodio è cantato nell'Iliade.

eng.

Painting VII.

This painting has arrived damaged until today. However, the scholars have managed to assume that there is a scene that shows someone holding a stone over his shoulder, and another character in front of him. Two characters from this scene have been interpreted by scholars, with two characters from mythology Szizifi and Anifaro, although these mythical characters have not been encountered together before.

A new interpretation of Table VII.

Whatever the reasoning of the scholars, to give the name of this scene, with damaged pictorial writing, since the time of copying and interpretation of pictorial paintings by the painter Carlo Ruspi in 1867, the presence of this painting next to the painting depicting Cassandra and Ajax , makes us suspect that, here we have Ajax again stoning the wounded Hector, just as this episode is sung in the Iliad.

***

Një interpretim i ri i tregimit piktorik në Varrin François.

Jemi në kohën e luftës së gjatë dhe të ashpër mes etruskëve dhe romakëve.

Dikush, në Vulçi, ndërton një varr monumental, madhështor, me shtatë kthina (qela varrimi), simetrike përkundrejt aksit të koridorit të hyrjes.

Në mes të shtatë kthinave, janë dy salla njëra pas tjetrës me mure simetrikisht të pikturuar.

Në murin përkrshi , tregohet një hakmarrje tjetër.

CNEFE..

TRΨV....

RVMA .....

leximi ynë :

çë neve ...

tër gju...

ruma...

Tek ky shkrim kuptojmë se kundërshatrët janë romakët, rrjedhimisht hakmarrasi, luftëtari, është një luftëtar etrusk.

Me dy fjalë, mesazhi i etruskëve duket se është:

"Ashtu si ia u bëmë në trojë,

ashtu po ia u bëjmë edhe tani".

Saktësisht ashtu si sot, dëgjon "hakmarrje" ndaj kundërshtarëve në stadiumet e Romës, kur ndeshet në lojën e futbollit skuadra Lazios me skuadrën e Romës.

It.

Una nuova interpretazione della storia pittorica nella tomba François.

Siamo nel tempo della lunga e feroce guerra tra Etruschi e Romani.

Qualcuno, a Vulçi, costruisce una tomba monumentale e magnifica, con sette alcove (camere funerarie), simmetriche rispetto all'asse del corridoio d'ingresso.

Al centro delle sette alcove ci sono due stanze una dopo l'altra con pareti dipinte simmetricament.

Su un lato, da sinistra, entrando dal corridoio, sono dipinti quadri con illustrazioni dall'episodio della vendetta di Achille (AΨLE), per l'omicidio di Patroclo (PATRVCLE), dove l'Iliade mostra, che questa vendetta ha preso luogo con l'uccisione di 12 prigionieri troiani (TRVIALS) da parte dello stesso Achille, stranamente, alla presenza di due personaggi della mitologia etrusca FAN e ΨARV, oltre a MEARVN, con l'aiuto di Agamennone e AIFAS-Ajax.

Sulla parete opposta viene mostrata un'altra vendetta.

Mostra il combattente, che, dopo aver liberato uno dei suoi compagni dalla prigionia, uccide tre persone disarmate. Questi omicidi, dalla scritta accanto al combattente, si capisce, che sono fatti per vendetta (MACSTRNA - vendetta per tutti noi).

Al momento del rilascio, la persona rilasciata sembra anche lui, uccidere una persona disarmata; ma lui, a differenza del suo compagno d'armi, indossa una corta tunica. Dalla scritta accanto alla persona liberata, si capisce la missione del massacro: "noi, non perdoniamo prigionero" - (NA S FEL ZNAΨ). Il suo compagno d'armi svolge la missione del perdono (RASCE), premendo il coltello sul petto dell'avversario; sempre contro le altre vittime, disarmate. Leggiamo, che il guerriero, ha con sé, il desiderio di coloro per i quali si vendica: "buono per te, che uccidi per noi" - (MARCE CEMITVNAS). Nell'ultima scena di vendetta, accanto a quello che viene ucciso, abbiamo la scritta in tre righe:

CNEFE ..

TRΨV ....

RVMA .....

la nostra lettura:

che noi ...

tutti caccia ...

Ruma ...

In questo scritto si capisce che gli avversari sono i romani, di conseguenza il vendicatore, il guerriero, è un guerriero etrusco.

Dalla simmetria del racconto pittorico, nonché dall'associazione del racconto pittorico con il racconto scritto, ci ricorda che la vendetta del guerriero etrusco contro i romani è come quella di Achille contro i prigionieri troiani. Qui, abbiamo un ragionevole sospetto che la Tomba Monumentale sia stata eretta da coloro che si considerano discendenti dei Mirmidoni di Achille o discendenti di Aiace, e che sono in una guerra devastante, come quella di Troia, con i romani, che si tengono come discendenti di Ene di Troia.

In breve, il messaggio degli Etruschi sembra essere:

"Come abbiamo fatto a Troia,

"Stiamo facendo lo stesso adesso".

Proprio come oggi, sente "vendetta" contro gli avversari negli stadi della Roma, quando la Lazio affronta la Roma nella partita di calcio.

eng.

A new interpretation of the pictorial history in the François tomb.

We are in the time of the long and fierce war between the Etruscans and the Romans.

Someone, in Vulçi, builds a monumental and magnificent tomb, with seven alcoves (burial chambers), symmetrical with respect to the axis of the entrance corridor.

In the center of the seven alcoves there are two rooms one after the other with symmetrically painted walls.

On one side, from the left, entering from the corridor, are painted pictures with illustrations from the episode of Achilles' revenge (AΨLE), for the murder of Patroclus (PATRVCLE), where the Iliad shows, that this revenge took place with the killing of 12 Trojan prisoners (TRVIALS) by Achilles himself, strangely, in the presence of two characters from Etruscan mythology FAN and ΨARV, in addition to MEARVN, with the help of Agamemnon and AIFAS-Ajax.

On the opposite wall another revenge is shown.

It shows the fighter, who, after freeing one of his comrades from captivity, kills three unarmed people. These murders, from the writing next to the fighter, of course, are done for revenge (MACSTRNA - revenge for all of us).

Upon release, the released person also appears to be killing an unarmed person; but he, unlike his comrade in arms, wears a short tunic. From the writing next to the freed person, we understand the mission of the massacre: "we, we do not forgive prisoner" - (NA S FEL ZNAΨ). His comrade-in-arms carries out the mission of forgiveness (RASCE), pressing the knife on the opponent's chest; always against the other victims, unarmed. We read that the warrior has with him the desire of those for whom he takes revenge: "good for you, you kill for us" - (MARCE CEMITVNAS). In the last scene of revenge, next to the one who is killed, we have the writing in three lines:

CNEFE ..

TRΨV ....

RVMA .....

our reading:

that we ...

all hunting ...

Ruma ...

In this writing we understand that the adversaries are the Romans, consequently the avenger, the warrior, is an Etruscan warrior.

From the symmetry of the pictorial story, as well as from the association of the pictorial story with the written story, it reminds us that the revenge of the Etruscan warrior against the Romans is like that of Achilles against the Trojan captives. Here, we have a reasonable suspicion that the Monumental Tomb was erected by those who consider themselves descendants of the Myrmidons of Achilles or the descendants of Ajax, and who are in a devastating war, like that of Troy, with the Romans, who hold themselves as descendants of Ene of Troy.

In short, the message of the Etruscans seems to be:

"As we did in the Troy,

We are doing the same now".

Just like today, he hears "revenge" against opponents in the stadiums of Rome, when the Lazio team faces the Roma team in the football game.

***