Shtëpia Botuese e Librit Shkollor e RE

        Instituti i Studimeve Etruske i Tiranës

        Konstatim.

        Në shkrimet etruske, qe prej fillimeve ne shek VII para Krishtit, ka fjalë të sakta të gjuhës së sotme             shqipe.

Studimi dhe kërkim i fjalëve shqip në shkrimet etruske të "Katalogut të shkrimeve etruske italike të Muzeut të Luvrit

nga Ilir Mati

        1. Urna nr. 15 e katalogut.

Fig.1. Shkimi : FL:TVTNA:MANΘAL 

    "Catalogue des Inscriptions étrsques et italiques du Muse de Louvre".

    Catalogue nr. 15

    Siecle BC II

    Provenance Chiusi

    Objet Urne

    shkrim etrusk: FL:TVTNA:MANΘAL

    transkriptimi : fl:tutna:manthal

    shqip : flë tutna Manth Al (alamet, i madh).

    Fjalë shqipe (f)

    Fl (fl) - fs. flë.

    TVTNA (tutna) - fs. tutna.

    Grupfjalë shqipe (gf)

    MANΘAL (manthal), MANΘ AL - (gfa) Mankth i Madh.

    MANΘ (manth) - fra. makth.

    AL (al) - fra. al, alamet.

    Shpjegime:

    f. - fjalë.

    fs. - fjalë e saktë

    gf. - grup fjalë e saktë

    fra . fjalë e rrjedhur e afërt.

    Agostini tregon se sipas Apuleit

    "[Apuleius] thekson se shpirti njerëzor është demon dhe se njerëzit bëhen Lar nëse kanë bërë mirë,             fantazma ose hije nëse kanë bërë keq dhe se ata konsiderohen perëndi Mani nëse përcaktimi i tyre është      i pasigurt".

    (Agostino di Ippona, La città di Dio)

    Fjalori i Gjuhës Shqipe on line

    FLE jokal.

    3. euf. lart. Bie në gjumë të përjetshëm; prehet (për të vdekurin).

    TUTEM vetv.

    Trembem, më hyn frika; druhem, kam frikë. Tutet prej tij. Tutet nga hija e vet.

    Fol dhe mos u tut! Partizanët nuk iu tutën armikut. Nuk u tutet vështirësive.

    Tutem se mos turpërohemi.

    MAKTH IV m. folk.

    1. Ankth.

    2. mit., folk. Figurë e përrallave popullore, që përfytyrohet si njeri, i cili gjoja vjen natën e të zë frymën,     por, po ta kapësh, mund të të japë çdo gjë që i kërkon në atë çast; të rëndët e dheut.

    MANI f.

    1. mjek. Gjendje psikike e sëmurë e një njeriu, të cilit i ngulet mendja te diçka pa ndonjë arsye. Kishte         maninë e përndjekjes (e vetëvrasjes).

    ALAMET m. thjeshtligj.

    1. Gjëmë, e keqe e madhe që i bëhet dikujt. Me gjëmë e alamete. Në ditë të alametit.

    2. Fjalë e rëndë, e pahijshme. Thotë alamete.

    3. përd. mb. Përdoret para një emri me kuptimin: shumë i madh (i gjatë, i mirë, i bukur etj.). Alamet             djali (vajze). Alamet shtëpie. Alamet dasme.

      2. Urna nr. 16 e katalogut.

Fig.2.

    Catalogue nr.16

    Siecle BC II

    Provenance Chiusi

    Objet Urne

    Fjalor etruskisht - shqip

    *LARΘI:FREM NEI:CARNA SA

    *Lartësi vëremë nej, përkëdhelna ca.

    LARΘI (larthi) - fs. lartësi.

    FREMNEI (vremnei),FREM NEI - gfs. vëremë nej. 

    FREM (vrem) - frs. vëremë.

    NEI (nei) - frs. nej, shtrirë.

    CARNASA. CARNA SA - gfa. kanakarna ca.

    CARANA (carna) - fra.kanakarna

    SA (sa) - frs. sa, ca.

    Fjalori i Gjuhës Shqipe on line

    LARTËSI f.

    7. zyrt. Titull me të cilin u drejtohen princave dhe princeshave; ai ose a jo që mban këtë titull (në     vendet ku ka familje mbretërore).

    VËSHTROJ kal.

    3. Drejtoj vëmendjen te dikush a te diçka; i vë veshin diçkaje, dëgjoj; shikoj. Vështro këtu!                 Vështro se ç'thotë!

    NDENJUR ndajf.

    Ulur në një vend, me pjesën e poshtme të trupit të mbështetur diku, jo me këmbë. Rri (ngrihem)         ndenjur. Punon ndenjur. Qëndron ndenjur.

    KANAKAR mb.

    1. Që e duan dhe e përkëdhelin të gjithë e në mënyrë të veçantë, më i dashuri; i përkëdhelur, i             llastuar. Djalë kanakar. Vajzë kanakare.

    2. Përd. em. sipas kuptimit të mbiemrit.

*  *  *