Ancient inscription on the Carcegna Vase IV-III bc.
Antica iscrizione sul Vaso Carcegna IV-III bc.
Shkrimi i Vazos Carcegna
Fig.1.
Një lexim dhe kuptim i ri i shkrimit mbi vazon e CARCEGNA - Novara
Në nder e respekt të prof. Filippo Maria Gambari.
Studimi mori shkas nga prania e grupshkronjave VI në shkrimin e vazos te Carcegna, grupshkronja të cilat formojne fjaln ui, ujë në shqip dhe qe gjenden gjithashtu shpesah në shkrimet mbi vazot e lashta të qytetit të Adria, buzë Adriatikut, dikur në grykë derdhjen e Lumit Po, sot shumë pranë tij. Shkrimi i vazos ngjetur në Carcegna, diku në rrjedhjen e siperme te Lumit Ticino, na intrigon pershkak se edhe Ticino, ishte degë e lundrueshme e Lumit Po edhe në lashtësi.
Pra, nuk është pa shkak, gjurmimi i fjalëve shqipe, atje ku lundërtarët dhe tregtarët ilirë, mbrinin, duke u futur ne Lumin Po nga Adriatiku drejt rrugeve tregtare të kalimit te Alpeve.
Për leximin e shkrimit kemi shfrytëzuar fotografine e vazos te botuar ne artikullin e "Filippo Maria Gambari. L’iscrizione vascolare da Carcegna di Miasino e i rapporti tra mercenariato italico e celtico", botuar në "Quaderni di Archeologia del Piemonte 3.Torino 2019 ", si edhe konsideraten e autorit per leximin e shkrimit tashmë të pranuar përgjithësisht:
METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
http://www.sabap-to.beniculturali.it/Editoria/QUADERNI/3/06_Q3_iscrizione%20vascolare%20da%20carcegna.pdf?fbclid=IwAR0PdTYtmUXgQPrbFblO13XGcWKxKeRDOzSSJ4dWSfQ_pRls4PQtgFUbRik
Leximi ynë i ri :
ME TE L VI . MAE ŠI LAL VI . V E NIA.ME TE LIK NA . AŠ MI NA . KRASA NIKNA
Më poshtë rreshtojmë grupshkronja,t të cilat formojnë në gjuhën shqipe grupfjalë të sakta (gfs.), fjalë të sakta, (fs.), fjalë të afërta (fa), fjalë të rrjedhura të sakta (frs.) nga grs., fjalë të rrjedhura të afërta (fra) nga gfa. Çdo grupshkronjë që formon grup fjalë, është ndarë në fjalët që gjejmë se përbejnë atë.
Legjenda:
[ 5703)] - kodi CIE
* - leximi hipotetik
fa. - grup fjalësh të afërta.
fra. - fjalë të rrjedhura të afërta.
frs. - fjalë të rrjedhura të sakta.
fs. - fjalë të sakta.
gfs. - grup fjalësh të sakta
1. METELVI (metelui); ME TE L VI* - gfs. me të lë uji.
ME (me) - frs. me.
TE (te) - fra. të.
L (l) - frs. lë.
VI (ui) - frs. uji.
2. MAEŠILALVI (maešilalui); MA E ŠI LAL VI - gfs. ma e ši lal ui.
MAE (mae) - frs. mae, mbae.
ŠI (ši) frs. shi, shiko.
LAL (lal) - frs. lal, zotëri.
VI (ui) - frs. uji.
3. VENIA (uenia); V E NIA* - gfs. u e nia, uji është ndihma.
V (u) - frs. u, uji.
E (e) - frs. e, është.
NIA (nia) - frs. nia, ndihma.
4. METELIKNA (metelikna); 1. ME TE LIK NA*. 2. METELIK NA* - gfs. 1. me të lik na. 2. metelik (mercenar) na.
ME (me) -frs. me.
TE (te) - fsr. te, të.
LIK (lik) - frs. lik.
NA (na) - frs. na.
METELIK (metelik) - fa. metalik, mercenar.
5. AŠMINA (ašmina); AŠ MI NA - gfs. asht mbi na.
AŠ (aš) - frs. ash, është.
MI (mi) - frs. mi, mbi.
NA (na) - frs. na.
6. KRASA (krasa) - fa. krasa, rasa.
7. NIKNA (nikna) - fa. nihna.
Rezultati:
Etrusk: METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
Lexim i ri : ME TE L VI, MAE ŠI LAL VI. VI E NIA. ME TE LIK NA. AŠ MI NA KRASA. NIKNA
Shqip : Me të lë uji , mba e shi Lal ujin. V (ujë) është ndihma. Me të lik na. Asht mbi na rrasa. Ndihna.
Si vihet re, ndryshe nga konsiderata e deri tanishme se shkrimi informon per dhuraten (vazon per parfume dhe vajra) qe vajza Unia e bija e Meteluit (djali i Maeśilalui,) dhe e Aśminas (e bija e Krasanikna) i bën babait te vdekur Metelui; leximi ynë informon se kemi të bëjmë me një kërkesë të të vdekurve për ujë drejtuar Lalës, sepse për ujë iu duhet ndihma, nga se janë "me te lik" (me të keq) nën rrasën e varrit.
Italiano
Antica iscrizione sul Vaso Carcegna IV-III bc.
Una nuova lettura e comprensione della scrittura sul vaso CARCEGNA - Novara
In onore e rispetto del prof. Filippo Maria Gambari.
Lo studio è stato innescato dalla presenza gruppo di lettere VI nella scrittura del vaso di Carcegna, lettere di gruppo che formano la parola "ui", acqua in albanese, e che si ritrovano spesso anche nelle scritte sui vasi antichi della città Adria, sul Adriatico, un tempo alla foce del fiume Po, oggi molto vicino a lui. La scrittura del vaso a Carcegna, paese da qualche parte a monte del fiume Ticino, ci incuriosisce perché anche il Ticino era un affluente navigabile del fiume Po già nell'antichità.
Quindi, non è senza ragione, la traccia del raporto lingustico tramite la lingua albanese e le lingue parlate nel percorsso del Fiume Po, dove arrivarono marinai e mercanti illirici, entrando nel fiume Po dall'Adriatico verso le rotte commerciali di attraversamento delle Alpi.
Per la lettura dell'articolo ci siamo serviti della fotografia del vaso pubblicata nell'articolo "Filippo Maria Gambari. La descrizione vascolare della Carcegna di Miasino e il resoconto dei mercenari italiani e celtici", pubblicato su "Quaderni di Archeologia del Piemonte 3. Torino 2019", nonché la considerazione dell'autore per la lettura dello scritto già generalmente accettato:
METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
http://www.sabap-to.beniculturali.it/Editoria/QUADERNI/3/06_Q3_iscrizione%20vascolare%20da%20carcegna.pdf?fbclid=IwAR0PdTYtmUXgQPrbFblO13XGcWKxKeRDOzSSJ4dWSfQ_pRls4PQtgFUbRik
La nostranuova lettura:
ME TE L VI . MAE ŠI LAL VI . V E NIA.ME TE LIK NA . AŠ MI NA . KRASA NIKNA
Di seguito elenchiamo gruppi di lettere, che formano nella lingua albanese gruppi di parole corrette (gpc.), parole corrette, (pc.), parole aprossimative (pa), parole derivate corrette (pdc.). Ogni gruppo di lettere che, forma un gruppo di parole è divisa nelle parole che troviamo che la compongono.
1. METELVI (metelui); ME TE L VI* - gpe. Appena ti manca l' acqua.
ME (me) - pdc. Appena.
TE (te) - pda. ti.
L (l) - pdc. lascia, manca.
VI (ui) - pdc. acqua.
2. MAEŠILALVI (maešilalui); MA E ŠI LAL VI - gpc. fermati e vedi signore l'acqua.
MAE (mae) - pdc. fermati.
ŠI (ši) pdc. vedi.
LAL (lal) - pdc. signore.
VI (ui) - pdc. acqua.
3. VENIA (uenia); V E NIA* - gpc Acqua, è l'aiuto.
V (u) - pdc. acqua.
E (e) - pdc. è. [CIE 5703]
NIA (nia) - pdc. l'aiuto.
4. METELIKNA (metelikna); 1. ME TE LIK NA*. 2. METELIK NA* - gpc. 1. Con di male noi. 2. metelik (mecenaio) na.
ME (me) -pdc. con.
TE (te) - pdc. di.
LIK (lik) - pdc. male.
NA (na) - pdec. noi.
METELIK (metelik) - pa. metalik, mecenario.
5. AŠMINA (ašmina); AŠ MI NA - gpe. È su di noi.
AŠ (aš) - pdc. è.
MI (mi) - pdec. su.
NA (na) - pdc. noi.
6. KRASA (krasa) - pa. lastra.
7. NIKNA (nikna) - pa. aiutaci.
Risultato:
Etrusco: METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
Nuova lettura: ME TE L VI, MAE ŠI LAL VI. VI E NIA. ME TE LIK NA. AŠ MI NA KRASA. NIKNA
italiano : Appena ti lascia, manca, l'acqua, fermati e vedi l'acqua signore . Acqua, è l'aiuto. Con di male noi. È su di noi la lastra. Aiutaci.
Come si vede, contrariamente all'attuale considerazione che l'articolo informa del dono (vaso per profumi e oli) che la figlia Unia di Metelui (figlio di Maeśilalui) e Aśmina (figlia di Krasanikna) fa al defunto padre Metelui, la nostra lettura informa che si tratta di una richiesta di acqua dei morti indirizzata a Lala, perché per l'acqua hanno bisogno di aiuto, poiché sono "i peggiori condizioni" (te lik) sotto la lastra della tomba.
English
Ancient inscription on the Carcegna Vase IV-III bc.
A new reading and understanding of the writing on the CARCEGNA vase - Novara
In honor and respect of prof. Filippo Maria Gambari.
The study was triggered by the presence of a group of letters VI in the writing of the Carcegna vase, group letters that form the word "ui", water in Albanian, and which are also often found in the writings on the ancient vessels of the city of Adria, on the Adriatic. , once at the mouth of the Po river, today very close to it. The writing of the vase in Carcegna, a town somewhere upstream of the Ticino river, intrigues us because Ticino was also a navigable tributary of the river Po already in ancient times.
Therefore, it is not without reason, the trace of the linguistic relationship through the Albanian language and the languages spoken along the Po River, where Illyrian sailors and merchants arrived, entering the Po River from the Adriatic towards the trade routes crossing the Alps.
To read the article we used the photograph of the vase published in the article "Filippo Maria Gambari. The vascular description of the Carcegna of Miasino and the report of the Italian and Celtic mercenaries", published in "Quaderni di Archeologia del Piemonte 3. Turin 2019 ", as well as the author's consideration for the reading of the already generally accepted writing:
METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
http://www.sabap-to.beniculturali.it/Editoria/QUADERNI/3/06_Q3_iscrizione%20vascolare%20da%20carcegna.pdf?fbclid=IwAR0PdTYtmUXgQPrbFblO13XGcWKxKeRDOzSSJ4dWSfQ_pRls4PQtgFUbRik
Our new reading:
ME TE L VI . MAE ŠI LAL VI . V E NIA.ME TE LIK NA . AŠ MI NA . KRASA NIKNA
Below we list groups of letters, which form in the Albanian language groups of correct words (gcw.), Correct words, (cw.), Approximate words (aw), correct derived words (cdw.). Each group of letters that forms a group of words is divided into the words that we find that compose it.
1. METELVI (metelui); ME TE L VI* - gpe. As soon as it leaves you, you lack water.
ME (me) - pdc. As soon as .
TE (te) - pda. it.
L (l) - pdc. leaves you.
VI (ui) - pdc. you lack water.
2. MAEŠILALVI (maešilalui); MA E ŠI LAL VI - gpc. stop and see the water sir.
MAE (mae) - pdc. stop and .
ŠI (ši) pdc. see.
LAL (lal) - pdc. sir.
VI (ui) - pdc. the water .
3. VENIA (uenia); V E NIA* - gpc Water is the help.
V (u) - pdc. acqua.
E (e) - pdc. è. [CIE 5703]
NIA (nia) - pdc. l'aiuto.
4. METELIKNA (metelikna); 1. ME TE LIK NA*. 2. METELIK NA* - gpc. 1. We are in bad conditions. 2. metelik (mercenary) we.
ME (me) -pdc. with.
TE (te) - pdc. in.
LIK (lik) - pdc. bad conditions.
NA (na) - pdec. we are .
METELIK (metelik) - pa. metalik, mercenary.
5. AŠMINA (ašmina); AŠ MI NA - gpe. is upon us.
AŠ (aš) - pdc.is.
MI (mi) - pdec. upon.
NA (na) - pdc. as.
6. KRASA (krasa) - pa.the slab.
7. NIKNA (nikna) - pa. help as.
Result:
Etruscan: METELVI.MAEŠILALVI.VENIA.METELIKNA.AŠMINA.KRASA NIKNA
New reding: ME TE L VI, MAE ŠI LAL VI. VI E NIA. ME TE LIK NA. AŠ MI NA KRASA. NIKNA
English : As soon as it leaves you, you lack water, stop and see the water sir. Water is the help. We are in bad conditions. Is upon us the slab. Help as.
As we can see, contrary to the current consideration that the article informs about the gift (vase for perfumes and oils) that the daughter Unia of Metelui (son of Maeśilalui) and Aśmina (daughter of Krasanikna) gives to the deceased father Metelui, our reading informs that it is a request for water of the dead addressed to Lala, because for the water they need help, as they are "the worst conditions" (te lik) under the tomb slab.
