Cippo Lapis Nigro
A. Shqip
B. Italiano
C. English.
D. Rezultatet e studimit të leximit dhe kuptimit të shkrimit të Gurit të Forumit Romak, të prof. Francesco Ribezzo
A. Shqip
Fjalë të gjuhës shqipe në shkrimin mbi Gurin e Forumit romak (VII bc)
Shkrim i gjetur në Lapis Nigro të Forumit Romak, quhet nga studiuesit një nga tre shkrimet e vetëm të zbuluar deri më sot të latinishtes arkaike. Pas polemikash e diskutimesh të shumta shkencore, sot interpretohet si gur me ligj mbreteror, aty ku lagjenda ka sjellë vendin e varrit të themeluesit të Romës, Romulit.
120 vjet pas zbulimit, paraqesim këtu më poshtë rezultatin pozitiv të kërkimit dhe studimit për ti dhënë përgjgigje pyetjes, në lidhje me gjetjen apo jo të grupshkronjave që formojnë fjalë ose grupfjalë të gjuhës së sotme shqipe në shkrimin e Gurit te Lapis Nigro të Forumit Romak.
I. Konsiderata
Nga studimi paraprak i shkrimit, vihet re se:
1. Teksti përbëhet nga tre pjesë (fig,2) : Pjesa e parë rreshtat a1-a7 në faqet A1, A2. Pjesa e dytë, rreshtat b1-b8 në faqet B1, B2. Pjesa e tretë, rreshti c1 në faqen C.
2.Drejtimi i leximit të tekstit përcaktohet nga drejtimi i shkronjave (fig,3). Janë vetëm tre shkronja të shkruara ndryshe drejtimit të shkronjave të tjera. Shkronja me drjtim ndryshe janë: S (B2 - b8; B2 -b3) dhe M (B2 - b6).
3. Rrathet në tekst, me diametër të vogër (12 rrathë), të ciët janë lexuar nga studiuesit me vlerën e shkronjës "O", krijojnë dyshim të arsyeshëm se mund të jenë gdhendur si "pika" ndarëse dhe jo në kuptim të shkronjës "O" ose "Θ". Rathë të tillë ndarës dallohen edhe në dy shkrimet e tjera të konsideruar latinë arkaik nga studjuesit, te shkrimi i fibulës Prenestina si edhe te shkrimi mbi Gurin Satricum. Dy shkrime edhe ato të marra në studim nga Instituti i Studimeve Etruske të Tiraanës, ku edhe në ato shkrime është pozitiv prania e grupshkronjave .të cilat formojnë fjalë dhe grupfjalë të leksikut të gjuhës shqipe.
4. Rrethin më të madh, B2-b7, e konsiderojmë me vlerë të shkronjës "th".
Fig.1.
Fig.3.
Fig, 4. Fibula Prenestina
Fig.5. Guri gjetur në Satricum
II. Teksti
Faqe A1
a1.oDIoVESToD
a2. VELoRNEQN[-]
a3. AHIoYQ:W[-]
a4. MI:TE:RI[-]
Faqe A2
a5. TA:KAPIARoTA[-]
a6. [-]oDIo:YxMEN
a7. REM:HA[-----]
a8. [--]W:KALATo
Faqe B1
b1 QVoIHo[--]
b2. [--]AKRoSES
b3. EDSoR[N--]
Faqe B2
b4. [xx]IA:TAS
b5. RECEI:IC[--]
b6. [---]EYAM
b7. QYOS:R[----]
Faqe C
c1. VoIΨoVIoR
III. Transkriptimi
Faqe A1.
a1. [-].di.uest.d
a2. uel.rneqn[-]
a3. ahi.yq:v[-]
a4. mi:te:ri[-]
Faqe A2.
a5. ta:kapia:r.ta[-]
a6. [-]. di.: y ta men
a7. rem: ha[----]
a8. [-] v:kalat.
Faqe B1.
b1. Ku.ih. [-]
b2. [-]akr. ses
b3. eds. r[---.
Faqe B2.
b4. [xx]ia:tas
b5. recet ic[--]
b6. [---]eyam
b7. qythos. r[----].
Faqe C.
b1. v.ik.vi.d
IV. Grup shkronja që lexohen mirë të ndara në tekst nga shkruesi.
DI (di)
VEST (uest)
DVEL (duel)
AHI (ahi)
YQ (yq)
MI (mi)
TE (te)
TA (ta)
KAPIAR (kapiar)
DI (di)
REM (rem)
KALAT (kalat)
QV (qu)
SES (ses)
EDS (eds)
TAS (tas)
RECEI (recei)
QYOS (qyos)
V (u)
IΨ (ikha)
V (u)
V. Fjalë të sakta (fs.) në gjuhën shqipe.
Do të konsiderojmë fjalë të sakta të gjuhës shqipe, ato fjalë që fomohen nga tërësia e shkronjave, mes pikave ndarëse (rrathëve të vegjël) në tekst. Për shembull, dy shkronjat "D" dhe "I" mes dy pikave ndarëse (rrathëve "o" dhe "o"), formojnë fjalën e saktë (fs.) shqipe "di" në rreshtin [a1].
DI (di) - fs. di. [a1]
DVEL (duel) - fs. duel. [a1/a2]
MI (mi) - fs. 1.mi, shumësi i im.2. trjt.sh p.pronor. 3. mbaresë foljore.
TE (te) - fs. te, të. [a4]
DI (di) - fs. di. [a6]
KALAT (kalat) - fs. kalat, shumës i fjalës kal-i. [a8]
TAS (tas) - fs. tash. [b4]
RECEI (recei) - fs. rrekej, përpiqej. [b5]
IΨ (ikha) - fs. ika. [c1]
VI. Grupfjalë të sakta (gfs.) në gjuhën shqipe.
Do të konsiderojmë grupfjalë (gfs,) të sakta të gjuhës shqipe, ato grupfjalë që fomohen nga tërësia e shkronjave, mes pikave ndarëse në tekst. Për shembull, tërësia e shkronjave "TAKAPIARo" [a5], mes fillimit të rreshtit dhe pikës ndarëse "o", formojnë grup fjalët në gjuhën shqip "ta kapi arë" me kuptimin "ta hapi arë" .
RNEQN (rneqn); RN E QN* - gfs. rënë e qënë.
TAKAPIAR (takapiar); TA KAPI AR* - gfs. ta kapi arë, ta hapi arë. [a5]
EYAM (eyam); E YAM* - gfs. e jam. [b6]
VII. Fjalë të afërta (fa.) në gjuhën shqipe.
VEST (uest) - fa. vesht. [a1]
AHI (ahi) - fa. nahi, nashti, tashti.[a3]
YQ (yq) - fa. iq, hiq [a3]
REM (rem) - fa. hem.[a7]
QV (qu) - fa. ku. [b1]
[P]AKR - fa. pakë. [b2]
V (u) - fa. u, unë. (c1)
VI (ui) - fa. 1.ujë.2.vi [c1]
QYOS (qiths) - fa. gjithësh, gjithqë, gjithqysh.
VIII. Grupfjalë të afërta (gfa.) në gjuhën shqipe.
YxMENREM (itamenrem); Y x MENREM* - gfa. e të merrem.
SESEDS (seseds); SE SE DS* - gfa. se nuk des, vdes.
IX. Pjesë të munguara e të pa kuptuara (pk) në tekst.
[---] - pk. [a2]
W[---] - pk. [a3]
RI[---] - pk. (a4)
[---] - pk. (a5)
HA[---] - pk. [a7]
[---]W -pk. [a8]
IH (ih) - pk. [b1]
[---] - pk. [b2]
[---] - pk [b6]
R[---] -pk. [b7]
D (d) - pk. [c1]
X. Kuptimi
Në faqt A1 dhe A2 të gurit, nga fjalët dhe grupfjalët të gjetura të sakta dhe të afërta me fjalë e grup fjalë të gjuhës shqipe, teksti jep të kuptohet se kemi të bëjmë me një shkrim për një tokë, të cilën shkruesi i tekstit e ka përfituar dhe të cilën shkruan se e kthen në arë për tu ushqyer e për të mbajtur kuaj.
Ne faqet B! dhe B2, i zoti i arës shpreh mikritje për kalimtarët duke i ftuar të qëndrojnë, sepse ndalesa e tyre në pronën e tij, i sjell hare.
Në rreshtin e vetëm c1 të faqes C, dukes se kemi shprehjen "Udhëtar ik - eja - rri"
Teksti A1-A2
*plotësime sipas kontekstit
Dy vësht duel, rënë e që[në]*.
Tani hiq (mundohu) vemi të r[rimë]*.
Ta kapi arë, ta vë
[si]* di, e ta mendoj,
hem ha, [hem]*
[të]* vë kalat.
Teksti B1-B2
Ku ih (ik, nxiton). [Rri]*
[p]*akë, se s'
des. R[]*
[---]*ia. Tash reke (përpiqu) iç[ik]
gjithqë (gjithqysh) r[rimë]
Teksti C
Lar, ik - eja - rri
Shënime
1. rënë e qënë - aq më ranë pjesë dhe aq është në fakt.
2. ta kapi - ta zë, ta bëj arë.
3. ta vë - ta bëj
4. ta vë /[---] di - ta vë (bëj) si di
5. vë kalat - rris kuajt
* * *
Cippo Lapis Nigro
B. Italiano
Parole della lingua albanese nella scritta sulla Pietra del Foro Romano (VII aC)
L'iscrizione rinvenuta nel Lapis Nigro del Foro Romano è definita dagli studiosi, una delle uniche tre iscrizioni sinora scoperte in latino arcaico. Dopo numerose polemiche e discussioni scientifiche, oggi viene interpretato come una pietra scritta con leggi di diritto regio, posta nel luogo dove la leggenda ha portato il luogo della tomba del fondatore di Roma, Romolo.
A 120 anni dalla scoperta, presentiamo qui di seguito il risultato positivo della ricerca e dello studio per rispondere alla domanda, riguardante il ritrovamento o meno delle gruppi di lettere che formano parole o gruppi di parole dell'odierna lingua albanese nel iscrizione del Lapis Nigro del Foro Romano.
I. Considerazione
Dallo studio preliminare dell'iscrizione risulta che:
1. Il testo si compone di tre parti (fig, 2): La prima parte, righe a1-a7 alle pagine A1, A2. Seconda parte, righe b1-b8 alle pagine B1, B2. Terza parte, riga c1 a pagina C.
2. La direzione di lettura del testo è determinata dalla direzione delle lettere (fig, 3). Ci sono solo tre lettere scritte diversamente dalle altre lettere. Le lettere con direzioni diverse sono: S (B2 - b8; B2 -b3) e M (B2 - b7).
3. I cerchi di piccolo diametro (12 cerchi) presenti nel testo, che sono stati letti dagli studiosi con il valore della lettera "O", creano ragionevole dubbio, che possano essere incisi come punti "separatori" e non nel senso di la lettera "O" o "Θ". Questi separatori si distinguono anche nelle altre due scritture latine, considerate arcaiche dagli studiosi, nella scrittura della Fibula Prenestina, nonché nella scrittura sulla Pietra di Satricum. Due iscrizioni, anche quelle riprese nello studio dell'Istituto di Studi Etruschi di Tirana, dove anche in quegli scritti è positiva la presenza di gruppi di lettere, che formano parole e gruppi di parole del lessico della lingua albanese.
4. Il cerchio più grande, B2-b7, lo consideriamo con il valore della lettera "th".
Fig.1.
Fig.2.
Fig.3.
Fig.4.
Fig.5.
II. Testo
Latto A1
a1.oDIoVESToD
a2. VELoRNEQN[-]
a3. AHIoYQ:W[-]
a4. MI:TE:RI[-]
Lato A2
a5. TA:KAPIARoTA[-]
a6. [-]oDIo:YxMEN
a7. REM:HA[-----]
a8. [--]W:KALATo
Lato B1
b1 QVoIHo[--]
b2. [--]AKRoSES
b3. EDSoR[N--]
Lato B2
b4. [xx]IA:TAS
b5. RECEI:IC[--]
b6. [---]EYAM
b7. QYOS:R[----]
Lato C
c1. VoIΨoVIoR
III. Trascrizione
Lato A1.
a1. [-].di.uest.d
a2. uel.rneqn[-]
a3. ahi.yq:v[-]
a4. mi:te:ri[-]
Lato A2.
a5. ta:kapia:r.ta[-]
a6. [-]. di.: y ta men
a7. rem: ha[----]
a8. [-] v:kalat.
Lato B1.
b1. Ku.ih. [-]
b2. [-]akr. ses
b3. eds. r[---.
Lato B2.
b4. [xx]ia:tas
b5. recet ic[--]
b6. [---]eyam
b7. qythos. r[----].
Lato C.
b1. v.ik.vi.d
IV. Gruppi di grafema, ben separate nel iscrizione.
DI (di)
VEST (uest)
DVEL (duel)
AHI (ahi)
YQ (yq)
MI (mi)
TE (te)
TA (ta)
KAPIAR (kapiar)
DI (di)
REM (rem)
KALAT (kalat)
QV (qu)
SES (ses)
EDS (eds)
TAS (tas)
RECEI (recei)
QYOS (qyos)
V (u)
IΨ (ikha)
V (u)
V. Parole correte (pc.) nel lessico della lingua albanese.
Prenderemo in considerazione parole esatte della lingua albanese, quelle parole che sono formate dalla totalità delle lettere, tra i punti di divisione nel testo. Ad esempio, le due lettere "D" e "I" tra i due punti di divisione "o" e "o", formano la parola albanese corretta (pc.) "Di" nella riga [a1].
DVEL (duel) - pd. alb. duel, it. esce. [a1/a2]
MI (mi) - pd. alb. 1. mi, plurale del pron pers. "im".
TE (te) - pd. alb. te; it. ti. [a4]
DI (di) - pd. alb. di; it. so. [a6]
KALAT (kalat) - pd. alb. kalat; it. plurale del "cavalo" [a8]
TAS (tas) - pd. alb. tash. it. adesso. [b4]
RECEI (recei) - pd. alb. rrekej, përpiqej. it. si sforza[b5]
IΨ (ikha) - pd. alb. ika. it. vado.[c1]
VI. Gruppo di parole correte (gpc) nella lingua albanese.
Considereremo i gruppi di parole corretti (cwg,) della lingua albanese, quei gruppi di parole che sono formati dalla totalità delle lettere, tra i punti di divisione nel testo. Ad esempio, l'insieme di lettere "TAKAPIARo" [a5], tra l'inizio della riga e il punto di divisione "o", forma un gruppo di parole in albanese "ta kapi ara" con il significato "ne faccio un campo ".
RNEQN (rneqn); RN E QN* - gpc. alb. rënë e qënë; it. deto e fato.
TAKAPIAR (takapiar); TA KAPI AR* - gfpc. alb. ta kapi arë, ta hapi arë. it. ne faccio un campo. [a5]
EYAM (eyam); E YAM* - gpc. alb. e jam. it. e sono. [b6]
VII. Parole approssimative (pa.) con la lingua albanese.
VEST (uest) - pa. alb. vësht. it. vigneto. [a1]
AHI (ahi) - pa. alb. nahi, nashti, tashti. it. adesso. [a3]
YQ (yq) - pa. alb. iq, hiq. it. ci provi. [a3]
REM (rem) - pa. alb. hem. it. anche. [a7]
QV (qu) - pa. alb. ku. it. dove. [b1]
[P]AKR - pa. alb. pakë. it. pocco. [b2]
V (u) - pa. alb. u, unë. it. io. (c1)
VI (ui) - pa. alb.1.ujë.2.vi . it. 1. acqua. 2. vengo. [c1]
QYOS (qiths) - pa. alb. gjithqë, gjithqysh. it. in somma.
VIII. Gruppi di parole approssimative (gpa.) con la lingua albanese.
YxMENREM (itamenrem); Y x MENREM* - gpa. alb. e të merrem. it. e mi occuperò.
SESEDS (seseds); SE SE DS* - gpa. salb. e nuk des, vdes. it. perche non muoi.
IX. Grafema mancate. Testo incomprensibile (ti).
[---] - pk. [a2]
W[---] - pk. [a3]
RI[---] - pk. (a4)
[---] - pk. (a5)
HA[---] - pk. [a7]
[---]W -pk. [a8]
IH (ih) - pk. [b1]
[---] - pk. [b2]
[---] - pk [b6]
R[---] -pk. [b7]
D (d) - pk. [c1]
X. Significato
A pagina A1 e A2 della pietra, dalle parole e gruppi di parole trovati corretti e approssimativi alle parole e gruppi di parole della lingua albanese, il testo implica che si tratta di una scrittura su una terra, che l'autore del testo ne ha beneficiato e scrive che torna al campo per coltivarlo e tenere i cavalli.
Alle pagine B1 e B2, il proprietario del campo esprime la sua gratitudine ai passanti invitandoli a rimanere, perché il loro soggiorno presso la sua proprietà lo rende felice.
Nell'unica riga c1 di pagina C, ci sembra di avere l'espressione "Passeggero, vai - vieni - resta"
Testo A1-A2
Dalla divisione della proprietà sono emersi due vigneti. Tanta terra quanto ho ereditato, tanta terra è in realtà.
Adesso ci sforziamo di coltivare la terra, la coltiviamo come so, e pensiamo sia all'alimentazione che all'allevamento dei cavalli.
Testo B1-B2
Dove stai correndo. Aspetta un po', perché non muori.
Adesso cerca di restare un po'.
Testo C
Lar, vai - vieni - fermati.
* * *
Cippo Lapis Nigro
C. English
Words of the Albanian language in the inscription on the Stone of the Roman Forum (VII BC)
The inscription found in the Lapis Nigro of the Roman Forum is defined by scholars as one of the only three inscriptions discovered so far in archaic Latin. After numerous controversies and scientific discussions, today it is interpreted as a stone written with royal laws, placed in the place where the legend brought the place of the tomb of the founder of Rome, Romulus.
120 years after the discovery, we present below the positive result of the research and study to answer the question, concerning the discovery or not of the groups of letters that form words or groups of words of today's Albanian language in the inscription of the Lapis Nigro of the Roman forum.
From the preliminary study of the inscription it is found that:
1. The text consists of three parts (fig, 2): The first part, lines a1-a7 on pages A1, A2. Second part, lines b1-b8 on pages B1, B2. Third part, row c1 on page C.
2. The reading direction of the text is determined by the direction of the letters (fig, 3). There are only three letters written differently from the other letters. The letters with different directions are: S (B2 - b8; B2 -b3) and M (B2 - b7).
3. The small diameter circles (12 circles) in the text, which have been read by scholars with the value of the letter "O", create reasonable doubt, that they can be engraved as "separator" points and not in the sense of the letter "O" or "Θ". These separators are also distinguished in the other two Latin scripts, considered archaic by scholars, in the writing of the Fibula Prenestina, as well as in the writing on the Stone of Satricum. Two inscriptions, also those taken up in the study by the Institute of Etruscan Studies of Tirana, where even in those writings, the presence of groups of letters, is positive, that forms words and groups of words of the lexicon of the Albanian language.
4. The largest circle, B2-b7, we consider it with the value of the letter "th".
Fig.1.
Fig.2.
Fig.3.
Fig.4
Fig.5.
II. Text
Side A1
a1.oDIoVESToD
a2. VELoRNEQN[-]
a3. AHIoYQ:W[-]
a4. MI:TE:RI[-]
Side A2
a5. TA:KAPIARoTA[-]
a6. [-]oDIo:YxMEN
a7. REM:HA[-----]
a8. [--]W:KALATo
Side B1
b1 QVoIHo[--]
b2. [--]AKRoSES
b3. EDSoR[N--]
Side B2
b4. [xx]IA:TAS
b5. RECEI:IC[--]
b6. [---]EYAM
b7. QYOS:R[----]
Side C
c1. VoIΨoVIoR
III. Trascription
Side A1.
a1. [-].di.uest.d
a2. uel.rneqn[-]
a3. ahi.yq:v[-]
a4. mi:te:ri[-]
Side A2.
a5. ta:kapia:r.ta[-]
a6. [-]. di.: y ta men
a7. rem: ha[----]
a8. [-] v:kalat.
Side B1.
b1. Ku.ih. [-]
b2. [-]akr. ses
b3. eds. r[---.
Side B2.
b4. [xx]ia:tas
b5. recet ic[--]
b6. [---]eyam
b7. qythos. r[----].
Side C.
b1. v.ik.vi.d
IV. Grapheme groups, well separated in the inscription.
DI (di)
VEST (uest)
DVEL (duel)
AHI (ahi)
YQ (yq)
MI (mi)
TE (te)
TA (ta)
KAPIAR (kapiar)
DI (di)
REM (rem)
KALAT (kalat)
QV (qu)
SES (ses)
EDS (eds)
TAS (tas)
RECEI (recei)
QYOS (qyos)
V (u)
IΨ (ikha)
V (u)
V. Accurate words (aw.) In the lexicon of the Albanian language.
We will consider accurate words (aw) of the Albanian language, those words that are formed by the totality of the letters, between the dividing points in the text. For example, the two letters "D" and "I" between the two dividing points "o" and "o", form the correct Albanian word (fs.) "Di" in line [a1].
DVEL (duel) - aw. alb. duel, eng. emerged. [a1/a2]
MI (mi) - aw. alb. mi, plural of pron pers. "im"".
TE (te) - aw. alb. te; engl. you. [a4]
DI (di) - aw. alb. di; engl. know. [a6]
KALAT (kalat) - aw. alb. kalat; engl. plural of the name horse (kal - kalat). [a8]
TAS (tas) - aw. alb. tash. engl. now. [b4]
RECEI (recei) - aw. alb. rrekej, përpiqej. engl. strives. [b5]
IΨ (ikha) - aw. alb. ika. engl. i go.[c1]
VI. Group of accurate words (gaw) in the Albanian language.
We will consider the correct word groups (cwg,) of the Albanian language, those groups of words that are formed by the totality of the letters, between the dividing points in the text. For example, the set of letters "TAKAPIARo" [a5], between the beginning of the line and the division point "o", forms a group of words in Albanian "ta kapi ara" with the meaning "I make a field of it ".
RNEQN (rneqn); RN E QN* - gaw. alb. rënë e qënë; engl. no sooner said than done.
TAKAPIAR (takapiar); TA KAPI AR* - gaw. alb. ta kapi arë, ta hapi arë. engl. I make a field of it to cultivate. [a5]
EYAM (eyam); E YAM* - gaw. alb. e jam. engl. and I'm. [b6]
VII. Approximate words (gaw.) with the Albanian language.
VEST (uest) - daw. alb. vësht. engl. vineyard. [a1]
AHI (ahi) - daw. alb. nahi, nashti, tashti. engl. now. [a3]
YQ (yq) - daw. alb. iq, hiq. engl. try. [a3]
REM (rem) - daw. alb. hem. engl. also. [a7]
QV (qu) - daw. alb. ku. iengl. where is. [b1]
[-]AKR - daw. alb. pakë. engl. little. [b2]
V (u) - daw. alb. u, unë. engl. I. (c1)
VI (ui) - daw alb.1.ujë.2.vi . engl. 1. water. 2. I come. [c1]
QYOS (qiths) - daw. alb. gjithosh, gjithqë, gjithqysh. engl. however.
VIII. Group of approximate words (aw.) with the Albanian language.
YxMENREM (itamenrem); Y x MENREM* - gpa. alb. e të merrem. engl. and I'll take care of it.
SESEDS (seseds); SE SE DS* - gpa. salb. e nuk des, vdes. engl. because you don't diei.
IX. Missed graphemes. Incomprehensible text (it).
[---] - pk. [a2]
W[---] - pk. [a3]
RI[---] - pk. (a4)
[---] - pk. (a5)
HA[---] - pk. [a7]
[---]W -pk. [a8]
IH (ih) - pk. [b1]
[---] - pk. [b2]
[---] - pk [b6]
R[---] -pk. [b7]
D (d) - pk. [c1]
X. Meaning
On page A1 and A2 of the stone, from the words and groups of words found correct and approximate to the words and groups of words of the Albanian language, the text implies that it is a writing on a land, which the author of the text has benefited and he writes that he goes back to the field to cultivate it and keep the horses.
On pages B1 and B2, the owner of the camp expresses his gratitude to passers-by inviting them to stay, because their stay at his property makes him happy.
In the only line c1 of page C, we seem to have the expression "Passenger, go - come - stay"
Testo A1-A2
Two vineyards emerged from the division of the property. As much land as I have inherited, so much land is actually.
Now we strive to cultivate the land, cultivate it as I know, and we think about both feeding and raising horses.
Testo B1-B2
Where are you running to. Wait a while, why don't you die.
Now try to stay a little bit.
Testo C
Lar, go - come - stop here.
Note : the sign indicates additions according to the context
D.
Ketu më poshtë, po japim leximin dhe kuptimin e shkrimit te Gurit në Lapis Nigro te Forumit Romak në Romë, nga prof. Francesco Ribezzo.
Treccani
Ribézzo ‹-zz-›, Francesco. - Glottologo, epigrafista ed etruscologo italiano (Francavilla Fontana 1875 - Lecce 1952), prof. di storia comparata delle lingue classiche a Messina (1920), poi di glottologia a Palermo (1925-50); fondatore e direttore della Rivista indo-greco-italica (1917-38), che raccoglie la maggior parte dei suoi scritti (altri negli Studi etruschi e nei Rendiconti dell'Accademia dei Lincei). Si è occupato soprattutto di linguistica indoeuropea e italica, di epigrafia preromana e greca, di etruscologia e di linguistica mediterranea. Notevoli i suoi studî per il Corpus inscriptionum Messapicarum, le sue ricerche sul popolo e la lingua degli antichi Piceni, quelle sulla Sicilia preistorica e i suoi tentativi d'interpretazione dell'etrusco.
I. Teksti
01. QVOIHOI-----
02. ----AKROSES
03. EDSRM-----
04. ----IA-IAS
05. RECEIIC------
06. ---EVAM
07QYOS:RI---
08. ---M:KALATO
09. REM:HAI----
10. --OIOD:IOYXMEN
11. TA:KPIA:DOTAV
12. M:ITE:RIA----
13. ---M:QYOIHA-
14. VELOD:NEQV---
15. --ODIOYESTOD
II. Transkriptimi
quai hoi ---
---[s]akros es
ed sorm
--- ia.ias
regei ic ---
--- evam
quos ri ---
---m kalato
rem hai ...
...o iod ioxmen-
ta kapia dotav
m ite ria ...
... m quoi ha-
velod nequ ---
---odiovestod---
III. Fjalë të konsideruara të përafërta me latinishten
01. QVOI HOI -----
02. ---AKROS ES
03. ED SRM-----
04. ----IA-IAS
05. RECEI IC------
06. ---EVAM
07. QYOS:RI---
08. ---M:KALATO
09. REM:HAI----
10. --OIOD:IOYXMEN
11. TA:KPIA:DOTAV
12. M:ITE:RIA----
13. ---M:QYOIHA-
14. VELOD:NEQV---
15. --OD IOYESTOD
Rreshti 01. QVOI - QUOI = lat. qui
Rreshti 01. HOI - HO[K] = hoc
Rreshti 02. [S]AKROS = lat. sacer
Rreshti 02/03. ES/ED = lat. v. esser futuri indicativo erit
Rreshti 05. RECEI = lat. regi (rex).
Rreshti 07. QUOS = shumësi i peremrit relativ qui me os.
Rreshti 08/09. KALATO/REM = lat. calator (banditore, araldo).
Rreshti 10/11. IUXMENTA = iuxmenta (bestie da soma o da tiro)
Rreshti 11. KAPTA = lat. capta (v cpapere -prendere, afferrare)
Rreshti 12. ITE = lat. item (parimenti).
Rreshti 15. IOUESTOD - lat. iusto (giusto).
IV. Kuptimi
Latinishte arkaike
1. QUOIHO<D> [DOLOD HIC ERUATUR]SAKROS ESED
2. SORD[ES QUOI FAXED FUNE]SA[S]IAS
RECEI LO[UAD MOLTAD REM PR]EVAM
3. QUOS R[EX VEHERE SCIAD]
TU]M KALATOREM HA[BENS IOURE POPLIQ]OD IOUXMENTA KAPIA<D>DOTAV M
4. ITER IN[EUNDI ESSE CAUSA]M QUOIHA VELOD.
NEQU[IS INEAD NI SCIT]OD IOUESTOD LOIUQUIOD
Latinishte klasike
1. Cuio dolo hic (terminus) effodiatur, sacer esto.
2. Sordes qui fecerit funerarias.
Regi luat (pro) multa rem familiarem.
3. Quos rex vehere sciat.
Tum calatorem habens iure publico iumenta capiat dotav …m.
4. Iter ineundi esse causam cuia velit.
ne quis ineat nisi scito iusto sinat (rex).
Italisht
1. “Sia maledetto colui per colpa del quale questo (confine) venga rimosso”.
2. “Paghi al re, come saldo della multa, il patrimonio familiare”.
3. “Se il re venga a sapere che alcuni transitino. Allora, per voce dell’araldo, in ottemperanza ad una legge pubblica, sequestri i (loro) animali da strada”
4. “Di chi voglia intraprendere il cammino, sia la responsabilità
English
1. "Cursed be he through whom this (boundary) is removed".
2. “Pay the family patrimony to the king as the balance of the fine”.
3. “If the king learns that some are passing through. Then, by the voice of the herald, in compliance with a public law, seize (their) street animals "
4. “Whoever wishes to undertake the journey, let the responsibility be
Shqip
1. Qoftë i mallkuar ai, pë4r faj të të cilit ky (kufi) lëvizet.
2. I paguan mbretit gjobëm, me pasurinë familjare.
3. Në se mbreti mëson se disa bëjnë shkelje, atëhere me zërin e tellallit, në bazë të një ligji publik, shkelësve i sekuestrohen kafshet e barres.
* * *
No comments:
Post a Comment